2025年考研数学三第14题
📝 题目
已知函数 $z=z(x, y)$ 由 $z+\ln z-\displaystyle\int_{y}^{x} x e^{-t^{2}} \mathrm{~d} t=1$ 确定,则 $\left.\displaystyle\frac{\partial^{2} z}{\partial x^{2}}\right|_{(1,1)}=$ $\_\_\_\_$ .
💡 答案解析
好的,我们先把题目抄下来,然后分步骤来解答。题目给了我们一个隐函数定义的方程:
\[ z + \ln z - \int_{y}^{x} x e^{-t^{2}} \, dt = 1 \]
这里 \(z=z(x,y)\),我们需要计算在点 \((1,1)\) 处的二阶偏导 \(\left.\frac{\partial^{2} z}{\partial x^{2}}\right|_{(1,1)}\)。
---
**第一步:确定初始的 \(z\) 值**
因为 \((x,y)=(1,1)\),积分上下限相同,所以
\[ \int_{1}^{1} x e^{-t^{2}}\, dt = 0 \]
于是方程变成:
\[ z + \ln z = 1 \]
显然 \(z=1\) 满足 \(1+\ln 1 = 1\),且容易验证这是唯一的解(函数单调)。于是
\[ z(1,1)=1 \]
---
**第二步:方程两边对 \(x\) 求一阶偏导**
原方程:
\[ z + \ln z - \int_{y}^{x} x e^{-t^{2}} \, dt = 1 \]
注意积分部分上限是 \(x\),且被积函数里也含有 \(x\),所以对 \(x\) 求偏导时是含参变量积分求导。令
\[ I(x,y) = \int_{y}^{x} x e^{-t^{2}} dt \]
则有:
\[ \frac{\partial I}{\partial x} = \int_{y}^{x} e^{-t^{2}} dt \;+\; x \cdot e^{-x^{2}} \cdot 1 \]
因为上限求导贡献 \(x e^{-x^{2}}\),而对参数 \(x\) 求导(积分号内因子 \(x\))给出 \(\int_{y}^{x} e^{-t^{2}} dt\)。
因此,对原方程两边对 \(x\) 求偏导:
\[ \frac{\partial z}{\partial x} + \frac{1}{z} \frac{\partial z}{\partial x} - \left( \int_{y}^{x} e^{-t^{2}} dt \;+\; x e^{-x^{2}} \right) = 0 \]
所以
\[ \frac{\partial z}{\partial x} \left(1 + \frac{1}{z}\right) = \int_{y}^{x} e^{-t^{2}} dt \;+\; x e^{-x^{2}} \]
---
**第三步:在(1,1)处计算一阶偏导**
取 \(x=1,\ y=1,\ z=1\),右边的积分 \(\int_{1}^{1}=0\),且含 \(x e^{-x^2}\) 的项为 \(1\cdot e^{-1} = e^{-1}\)。
于是:
\[ \left.\frac{\partial z}{\partial x}\right|_{(1,1)} \cdot (1+1) = e^{-1} \]
即
\[ 2\, z_x(1,1) = e^{-1} \quad\Rightarrow\quad z_x(1,1) = \frac{1}{2e} \]
---
**第四步:再对 \(x\) 求一次偏导得到二阶**
我们有:
\[ \left(1+\frac{1}{z}\right) z_x = \int_{y}^{x} e^{-t^{2}} dt \;+\; x e^{-x^{2}} \]
两边再对 \(x\) 求偏导:
左边求导(用乘法法则及链式法则):
\[ \frac{\partial}{\partial x}\left[\left(1+\frac{1}{z}\right) z_x\right] = \left(-\frac{1}{z^2} z_x\right) z_x \;+\; \left(1+\frac{1}{z}\right) z_{xx} \]
即
\[ -\frac{(z_x)^2}{z^2} + \left(1+\frac1z\right) z_{xx} \]
右边求导:
\[ \frac{d}{dx}\left(\int_{y}^{x} e^{-t^{2}} dt\right) + \frac{d}{dx}(x e^{-x^{2}}) \]
第一项是 \( e^{-x^{2}} \),第二项是 \( e^{-x^{2}} -2x^2 e^{-x^{2}}\),合起来是
\[ 2 e^{-x^{2}} - 2x^{2} e^{-x^{2}} = 2 e^{-x^{2}}(1 - x^2) \]
因此得到方程:
\[ -\frac{(z_x)^2}{z^2} + \left(1+\frac1z\right) z_{xx} = 2e^{-x^{2}}(1-x^2) \]
---
**第五步:代入(1,1)计算**
已知 \(x=1,\ y=1,\ z=1,\ z_x=\frac{1}{2e}\)。
先看右边:\(x=1\) 时,\(1-x^2=0\),所以右边为 \(0\)。
左边:
第一项: \(-\frac{(z_x)^2}{z^2} = -\left(\frac{1}{2e}\right)^2 = -\frac{1}{4e^2}\)
第二项系数: \(1+\frac1z = 2\)
于是方程为:
\[ -\frac{1}{4e^2} + 2\, z_{xx}(1,1) = 0 \]
所以
\[ 2 z_{xx} = \frac{1}{4e^2} \] \[ z_{xx}(1,1) = \frac{1}{8e^2} \]
---
**最终答案:**
\[ \boxed{\frac{1}{8e^{2}}} \]
这样就完成了。