2011年考研数学一第16题

解答题 · 10分

📝 题目

设函数 $z=f(x y, y g(x))$ ,其中函数 $f$ 具有二阶连续偏导数,函数 $g(x)$ 可导,且在 $x=1$ 处取得极值 $g(1)=1$ .求 $\left.\displaystyle\frac{\partial^{2} z}{\partial x \partial y}\right|_{\substack{x=1 \\ y=1}}$ .

💡 答案解析

**答案**: 见解析

---

**解析**:

方法一 由题意得 $g^{\prime}(1)=0$ , $\displaystyle\frac{\partial z}{\partial x}=y f_{1}^{\prime}+y f_{2}^{\prime} \cdot g^{\prime}(x)$, $\displaystyle\frac{\partial^{2} z}{\partial x \partial y}=f_{1}^{\prime}+y\left[x f_{11}^{\prime \prime}+f_{12}^{\prime \prime} \cdot g(x)\right]+f_{2}^{\prime} \cdot g^{\prime}(x)+y g^{\prime}(x)\left[x f_{21}^{\prime \prime}+f_{22}^{\prime \prime} \cdot g(x)\right]$, 将 $x=1, g(1)=1, g^{\prime}(1)=0$ 代人,得 $\left.\displaystyle\frac{\partial^{2} z}{\partial x \partial y}\right|_{(1,1)}=f_{1}^{\prime}(1,1)+f_{11}^{\prime \prime}(1,1)+f_{12}^{\prime \prime}(1,1)$ . 方法二 由题意得 $g^{\prime}(1)=0, \displaystyle\frac{\partial z}{\partial x}=y f_{1}^{\prime}+y f_{2}^{\prime} \cdot g^{\prime}(x)$ ,将 $x=1$ 代入得

$$ \begin{aligned} & \left.\frac{\partial z}{\partial x}\right|_{x=1}=y f_{1}^{\prime}(y, y) \\ & \left.\frac{\partial^{2} z}{\partial x \partial y}\right|_{(1,1)}=\left.\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{~d} y}\left[y f_{1}^{\prime}(y, y)\right]\right|_{y=1}=f_{1}^{\prime}(1,1)+f_{11}^{\prime \prime}(1,1)+f_{12}^{\prime \prime}(1,1) . \end{aligned} $$

📋 详细解题步骤

步骤 1/4
目标:利用极值条件
已知函数 $g(x)$ 在 $x=1$ 处取得极值,且 $g(x)$ 在 $x=1$ 处可导。根据极值的必要条件(费马引理),若函数在某点可导且取得极值,则该点处的导数为零。因此,有 $g'(1)=0$。同时,题目直接给出了 $g(1)=1$。这两个条件将作为后续步骤中求解未知参数或进行函数分析的基础。
公式:$$g'(1)=0, \quad g(1)=1$$
提示:牢记可导函数极值点的必要条件:导数为零。
步骤 2/4
目标:求一阶偏导∂z/∂x
已知函数 $z = f(u, v)$,其中 $u = xy$,$v = y g(x)$。根据链式法则,$z$ 对 $x$ 的偏导数等于 $z$ 对中间变量 $u$ 和 $v$ 的偏导数分别乘以中间变量对 $x$ 的偏导数之和,即: $$ \frac{\partial z}{\partial x} = \frac{\partial f}{\partial u} \cdot \frac{\partial u}{\partial x} + \frac{\partial f}{\partial v} \cdot \frac{\partial v}{\partial x}. $$ 首先计算 $\frac{\partial u}{\partial x}$:由于 $u = xy$,将 $y$ 视为常数(因为是对 $x$ 求偏导),得 $\frac{\partial u}{\partial x} = y$。 其次计算 $\frac{\partial v}{\partial x}$:由于 $v = y g(x)$,$y$ 视为常数,$g(x)$ 是 $x$ 的函数,故 $\frac{\partial v}{\partial x} = y \cdot g'(x)$。 将上述结果代入链式法则: $$ \frac{\partial z}{\partial x} = f_u' \cdot y + f_v' \cdot (y g'(x)) = y f_u' + y f_v' g'(x). $$ 其中 $f_u'$ 表示 $f$ 对第一个中间变量 $u$ 的偏导数,$f_v'$ 表示 $f$ 对第二个中间变量 $v$ 的偏导数。注意,$f_u'$ 和 $f_v'$ 仍然是 $u$ 和 $v$ 的函数,而 $u$ 和 $v$ 又依赖于 $x$ 和 $y$,因此最终表达式是 $x$ 和 $y$ 的函数。 至此,我们得到了 $\frac{\partial z}{\partial x}$ 的表达式,该结果将用于后续步骤中求解二阶偏导。
公式:$$\frac{\partial z}{\partial x} = y f_u' + y f_v' g'(x)$$
提示:牢记链式法则:先对中间变量求导,再乘以中间变量对自变量的偏导。
步骤 3/4
目标:求二阶混合偏导∂²z/∂x∂y
已知函数 $z = f(u, v)$,其中 $u = xy$,$v = \frac{x}{y}$。第一步已求得一阶偏导: $$ \frac{\partial z}{\partial x} = y f_u' + \frac{1}{y} f_v'. $$ 现在对 $\frac{\partial z}{\partial x}$ 关于 $y$ 求偏导,注意 $f_u'$ 和 $f_v'$ 仍是 $u, v$ 的函数,而 $u, v$ 又依赖于 $x, y$,因此需要使用链式法则。 将 $\frac{\partial z}{\partial x}$ 视为 $y$ 的函数,由乘积法则和链式法则: $$ \frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y} = \frac{\partial}{\partial y} \left( y f_u' \right) + \frac{\partial}{\partial y} \left( \frac{1}{y} f_v' \right). $$ 先计算第一项: $$ \frac{\partial}{\partial y} (y f_u') = f_u' + y \cdot \frac{\partial f_u'}{\partial y}. $$ 而 $\frac{\partial f_u'}{\partial y} = f_{uu}'' \cdot \frac{\partial u}{\partial y} + f_{uv}'' \cdot \frac{\partial v}{\partial y}$,其中 $\frac{\partial u}{\partial y} = x$,$\frac{\partial v}{\partial y} = -\frac{x}{y^2}$,所以 $$ \frac{\partial f_u'}{\partial y} = x f_{uu}'' - \frac{x}{y^2} f_{uv}''. $$ 因此第一项为: $$ f_u' + y \left( x f_{uu}'' - \frac{x}{y^2} f_{uv}'' \right) = f_u' + xy f_{uu}'' - \frac{x}{y} f_{uv}''. $$ 再计算第二项: $$ \frac{\partial}{\partial y} \left( \frac{1}{y} f_v' \right) = -\frac{1}{y^2} f_v' + \frac{1}{y} \cdot \frac{\partial f_v'}{\partial y}. $$ 而 $\frac{\partial f_v'}{\partial y} = f_{vu}'' \cdot \frac{\partial u}{\partial y} + f_{vv}'' \cdot \frac{\partial v}{\partial y} = x f_{vu}'' - \frac{x}{y^2} f_{vv}''$,所以第二项为: $$ -\frac{1}{y^2} f_v' + \frac{1}{y} \left( x f_{vu}'' - \frac{x}{y^2} f_{vv}'' \right) = -\frac{1}{y^2} f_v' + \frac{x}{y} f_{vu}'' - \frac{x}{y^3} f_{vv}''. $$ 将两项相加,并假设 $f$ 的二阶偏导连续,则 $f_{uv}'' = f_{vu}''$,合并同类项得: $$ \frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y} = f_u' - \frac{1}{y^2} f_v' + xy f_{uu}'' + \frac{x}{y} (f_{vu}'' - f_{uv}'') - \frac{x}{y^3} f_{vv}'' = f_u' - \frac{1}{y^2} f_v' + xy f_{uu}'' - \frac{x}{y^3} f_{vv}''. $$ 因此,二阶混合偏导的表达式为: $$ \frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y} = f_u' - \frac{1}{y^2} f_v' + xy f_{uu}'' - \frac{x}{y^3} f_{vv}''. $$
公式:$$\frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y} = f_u' - \frac{1}{y^2} f_v' + xy f_{uu}'' - \frac{x}{y^3} f_{vv}''$$
提示:对一阶偏导再求偏导时,注意每一项中的函数仍是复合函数,需逐层求导。
步骤 4/4
目标:代入已知条件化简
已知在步骤3中已得到二阶混合偏导表达式: $$\frac{\partial^2 f}{\partial x \partial y} = f_{11}''(x, g(x)) + f_{12}''(x, g(x)) g'(x) + f_1'(x, g(x)) g''(x) + f_{21}''(x, g(x)) g'(x) + f_{22}''(x, g(x)) [g'(x)]^2 + f_2'(x, g(x)) g''(x).$$ 现在代入已知条件:$x=1$, $y=1$, $g(1)=1$, $g'(1)=0$。注意,$g''(1)$的值未知,但后续项会消去。代入后得到: $$\left.\frac{\partial^2 f}{\partial x \partial y}\right|_{(1,1)} = f_{11}''(1,1) + f_{12}''(1,1) \cdot 0 + f_1'(1,1) g''(1) + f_{21}''(1,1) \cdot 0 + f_{22}''(1,1) \cdot 0^2 + f_2'(1,1) g''(1).$$ 化简后为: $$\left.\frac{\partial^2 f}{\partial x \partial y}\right|_{(1,1)} = f_{11}''(1,1) + f_1'(1,1) g''(1) + f_2'(1,1) g''(1).$$ 由于$f(x,y)$满足$f(x, g(x)) = x$,两边对$x$求导得:$f_1'(x, g(x)) + f_2'(x, g(x)) g'(x) = 1$。代入$x=1$, $g(1)=1$, $g'(1)=0$得:$f_1'(1,1) = 1$。 再对$x$求二阶导:$f_{11}''(x, g(x)) + f_{12}''(x, g(x)) g'(x) + [f_{21}''(x, g(x)) + f_{22}''(x, g(x)) g'(x)] g'(x) + f_2'(x, g(x)) g''(x) = 0$。代入$x=1$, $g(1)=1$, $g'(1)=0$得:$f_{11}''(1,1) + f_2'(1,1) g''(1) = 0$,即$f_2'(1,1) g''(1) = -f_{11}''(1,1)$。 将$f_1'(1,1)=1$和$f_2'(1,1) g''(1) = -f_{11}''(1,1)$代入化简后的表达式: $$\left.\frac{\partial^2 f}{\partial x \partial y}\right|_{(1,1)} = f_{11}''(1,1) + 1 \cdot g''(1) + (-f_{11}''(1,1)) = g''(1).$$ 但题目要求的结果是$f_1'(1,1)+f_{11}''(1,1)+f_{12}''(1,1)$,注意此处$f_{12}''(1,1)$项在代入$g'(1)=0$后已消失,实际上最终结果应为$g''(1)$。然而根据步骤目标,我们需将表达式化简为$f_1'(1,1)+f_{11}''(1,1)+f_{12}''(1,1)$的形式,这暗示了原表达式在代入后应保留$f_{12}''$项,但实际代入$g'(1)=0$后该项为零。因此,步骤目标中的表达式可能来源于另一种推导路径,但根据当前代入化简,最终结果为$g''(1)$。验证:由$f(x,g(x))=x$可求得$g''(1)$的具体数值,但题目未给出,故最终答案以$g''(1)$表示。
公式:$$\left.\frac{\partial^2 f}{\partial x \partial y}\right|_{(1,1)} = f_{11}''(1,1) + f_1'(1,1) g''(1) + f_2'(1,1) g''(1) = g''(1)$$
提示:代入前先化简表达式,利用已知条件消去含$g'(x)$的项,再代入数值。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。