2014年考研数学一第20题
📝 题目
设 $\boldsymbol{A}=\left(\begin{array}{rrrr}1 & -2 & 3 & -4 \\ 0 & 1 & -1 & 1 \\ 1 & 2 & 0 & -3\end{array}\right), \boldsymbol{E}$ 为 3 阶单位矩阵。 ( I )求方程组 $\boldsymbol{A} \boldsymbol{x}=\mathbf{0}$ 的一个基础解系; (II)求满足 $\boldsymbol{A B}=\boldsymbol{E}$ 的所有矩阵 $\boldsymbol{B}$ 。
💡 答案解析
(I ) $\boldsymbol{A}=\left(\begin{array}{cccc}1 & -2 & 3 & -4 \\ 0 & 1 & -1 & 1 \\ 1 & 2 & 0 & -3\end{array}\right) \rightarrow\left(\begin{array}{cccc}1 & -2 & 3 & -4 \\ 0 & 1 & -1 & 1 \\ 0 & 4 & -3 & 1\end{array}\right) \rightarrow\left(\begin{array}{cccc}1 & -2 & 3 & -4 \\ 0 & 1 & -1 & 1 \\ 0 & 0 & 1 & -3\end{array}\right)$
$$ \rightarrow\left(\begin{array}{cccc} 1 & -2 & 0 & 5 \\ 0 & 1 & 0 & -2 \\ 0 & 0 & 1 & -3 \end{array}\right) \rightarrow\left(\begin{array}{cccc} 1 & 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 & -2 \\ 0 & 0 & 1 & -3 \end{array}\right), $$
则方程组 $\boldsymbol{A} \boldsymbol{X}=\mathbf{0}$ 的一个基础解系为 $\boldsymbol{\xi}=(-1,2,3,1)^{\mathrm{T}}$ . (II)方法一
$$ \text { 由 } \begin{aligned} (\boldsymbol{A}: \boldsymbol{E}) & =\left(\begin{array}{cccc:ccc} 1 & -2 & 3 & -4 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & -1 & 1 & 0 & 1 & 0 \\ 1 & 2 & 0 & -3 & 0 & 0 & 1 \end{array}\right) \rightarrow\left(\begin{array}{cccc:ccc} 1 & -2 & 3 & -4 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & -1 & 1 & 0 & 1 & 0 \\ 0 & 4 & -3 & 1 & -1 & 0 & 1 \end{array}\right) \\ & \rightarrow\left(\begin{array}{cccc:ccc} 1 & -2 & 3 & -4 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & -1 & 1 & 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & -3 & -1 & -4 & 1 \end{array}\right) \rightarrow\left(\begin{array}{cccc:cc} 1 & -2 & 0 & 5 & 4 & 12 \\ 0 & 1 & 0 & -2 & -1 & -3 \\ 0 & 0 & 1 & -3 & -1 & -4 \\ 1 \end{array}\right) \\ & \rightarrow\left(\begin{array}{ccccccc} 1 & 0 & 0 & 1 & 2 & 6 & -1 \\ 0 & 1 & 0 & -2 & -1 & -3 & 1 \\ 0 & 0 & 1 & -3 & -1 & -4 & 1 \end{array}\right), \end{aligned} $$
得 $\boldsymbol{B}=\left(\begin{array}{ccc}2-k_{1} & 6-k_{2} & -k_{3}-1 \\ 2 k_{1}-1 & 2 k_{2}-3 & 2 k_{3}+1 \\ 3 k_{1}-1 & 3 k_{2}-4 & 3 k_{3}+1 \\ k_{1} & k_{2} & k_{3}\end{array}\right)\left(k_{1}, k_{2}, k_{3}\right.$ 为任意常数 $)$ . 方法二 令 $\boldsymbol{B}=\left(\boldsymbol{X}_{1}, \boldsymbol{X}_{2}, \boldsymbol{X}_{3}\right), \boldsymbol{E}=\left(\boldsymbol{e}_{1}, \boldsymbol{e}_{2}, \boldsymbol{e}_{3}\right)$ , 则 $\boldsymbol{A B}=\boldsymbol{E}$ 等价于 $\boldsymbol{A} \boldsymbol{X}_{1}=\boldsymbol{e}_{1}, \quad \boldsymbol{A} \boldsymbol{X}_{2}=\boldsymbol{e}_{2}, \quad \boldsymbol{A} \boldsymbol{X}_{3}=\boldsymbol{e}_{3}$ , 方程组 $\boldsymbol{A} \boldsymbol{X}_{1}=\boldsymbol{e}_{1}$ 的通解为
$$ \boldsymbol{X}_{1}=k_{1}\left(\begin{array}{c} -1 \\ 2 \\ 3 \\ 1 \end{array}\right)+\left(\begin{array}{c} 2 \\ -1 \\ -1 \\ 0 \end{array}\right)=\left(\begin{array}{c} -k_{1}+2 \\ 2 k_{1}-1 \\ 3 k_{1}-1 \\ k_{1} \end{array}\right) \text { ( } k_{1} \text { 为任意常数), } $$
方程组 $\boldsymbol{A} \boldsymbol{X}_{2}=\boldsymbol{e}_{2}$ 的通解为
$$ \boldsymbol{X}_{2}=k_{2}\left(\begin{array}{c} -1 \\ 2 \\ 3 \\ 1 \end{array}\right)+\left(\begin{array}{c} 6 \\ -3 \\ -4 \\ 0 \end{array}\right)=\left(\begin{array}{c} -k_{2}+6 \\ 2 k_{2}-3 \\ 3 k_{2}-4 \\ k_{2} \end{array}\right)\left(k_{2} \text { 为任意常数 }\right), $$
$$ \begin{aligned} & \boldsymbol{X}_{3}=k_{3}\left(\begin{array}{c} -1 \\ 2 \\ 3 \\ 1 \end{array}\right)+\left(\begin{array}{c} -1 \\ 1 \\ 1 \\ 0 \end{array}\right)=\left(\begin{array}{c} -k_{3}-1 \\ 2 k_{3}+1 \\ 3 k_{3}+1 \\ k_{3} \end{array}\right) \text { ( } k_{3} \text { 为任意常数), } \\ & \text { 故 } \boldsymbol{B}=\left(\begin{array}{ccc} -k_{1}+2 & -k_{2}+6 & -k_{3}-1 \\ 2 k_{1}-1 & 2 k_{2}-3 & 2 k_{3}+1 \\ 3 k_{1}-1 & 3 k_{2}-4 & 3 k_{3}+1 \\ k_{1} & k_{2} & k_{3} \end{array}\right)\left(k_{1}, k_{2}, k_{3}\right. \text { 为任意常数). } \end{aligned} $$
## 方法三
令 $\boldsymbol{B}=\left(\begin{array}{lll}x_{1} & x_{2} & x_{3} \\ x_{4} & x_{5} & x_{6} \\ x_{7} & x_{8} & x_{9} \\ x_{10} & x_{11} & x_{12}\end{array}\right)$ ,由 $\boldsymbol{A} \boldsymbol{B}=\boldsymbol{E}$ 得 $\left\{\begin{array}{l}x_{1}-2 x_{4}+3 x_{7}-4 x_{10}=1, \\ x_{2}-2 x_{5}+3 x_{8}-4 x_{11}=0, \\ x_{3}-2 x_{6}+3 x_{9}-4 x_{12}=0, \\ x_{4}-x_{7}+x_{10}=0, \\ x_{5}-x_{8}+x_{11}=1, \\ x_{6}-x_{9}+x_{12}=0, \\ x_{1}+2 x_{4}-3 x_{10}=0, \\ x_{2}+2 x_{5}-3 x_{11}=0, \\ x_{3}+2 x_{6}-3 x_{12}=1,\end{array}\right.$ 解得 $\left(\begin{array}{l}x_{1} \\ x_{4} \\ x_{7} \\ x_{10}\end{array}\right)=k_{1}\left(\begin{array}{c}-1 \\ 2 \\ 3 \\ 1\end{array}\right)+\left(\begin{array}{c}2 \\ -1 \\ -1 \\ 0\end{array}\right)=\left(\begin{array}{c}-k_{1}+2 \\ 2 k_{1}-1 \\ 3 k_{1}-1 \\ k_{1}\end{array}\right)$ ,
$$ \begin{aligned} & \left(\begin{array}{l} x_{2} \\ x_{5} \\ x_{8} \\ x_{11} \end{array}\right)=k_{2}\left(\begin{array}{c} -1 \\ 2 \\ 3 \\ 1 \end{array}\right)+\left(\begin{array}{c} 6 \\ -3 \\ -4 \\ 0 \end{array}\right)=\left(\begin{array}{c} -k_{2}+6 \\ 2 k_{2}-3 \\ 3 k_{2}-4 \\ k_{2} \end{array}\right) \\ & \left(\begin{array}{l} x_{3} \\ x_{6} \\ x_{9} \\ x_{12} \end{array}\right)=k_{3}\left(\begin{array}{c} -1 \\ 2 \\ 3 \\ 1 \end{array}\right)+\left(\begin{array}{c} -1 \\ 1 \\ 1 \\ 0 \end{array}\right)=\left(\begin{array}{c} -k_{3}-1 \\ 2 k_{3}+1 \\ 3 k_{3}+1 \\ k_{3} \end{array}\right) \end{aligned} $$
故 $\boldsymbol{B}=\left(\begin{array}{ccc}-k_{1}+2 & -k_{2}+6 & -k_{3}-1 \\ 2 k_{1}-1 & 2 k_{2}-3 & 2 k_{3}+1 \\ 3 k_{1}-1 & 3 k_{2}-4 & 3 k_{3}+1 \\ k_{1} & k_{2} & k_{3}\end{array}\right)\left(k_{1}, k_{2}, k_{3}\right.$ 为任意常数 $)$ . 方法点评:求未知矩阵一般有如下三种情形: (1)矩阵方程经过化简得 $\boldsymbol{A X}=\boldsymbol{B}$ 或 $\boldsymbol{X A}=\boldsymbol{B}$ ,其中 $\boldsymbol{A}$ 可逆,则 $\boldsymbol{X}=\boldsymbol{A}^{-1} \boldsymbol{B}$ 或 $\boldsymbol{X}=\boldsymbol{B A}^{-1}$ ; (2)矩阵方程经过化简得 $\boldsymbol{A X}=\boldsymbol{B}$ ,其中 $\boldsymbol{A}$ 不可逆或 $\boldsymbol{A}$ 不是方阵,则一般将 $\boldsymbol{A X}=\boldsymbol{B}$ 拆成几个方程组,求每个方程组的通解,将通解合成矩阵 $\boldsymbol{X}$ ; (3)矩阵对角化法 设 $\boldsymbol{A}$ 的特征值为 $\lambda_{1}, \lambda_{2}, \cdots, \lambda_{n}$ ,其对应的线性无关的特征向量为 $\boldsymbol{\alpha}_{1}, \boldsymbol{\alpha}_{2}, \cdots, \boldsymbol{\alpha}_{n}$ , 令 $\boldsymbol{P}=\left(\boldsymbol{\alpha}_{1}, \boldsymbol{\alpha}_{2}, \cdots, \boldsymbol{\alpha}_{n}\right), \boldsymbol{P}$ 可逆,且 $\boldsymbol{P}^{-1} \boldsymbol{A P}=\left(\begin{array}{cccc}\lambda_{1} & 0 & \cdots & 0 \\ 0 & \lambda_{2} & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ 0 & 0 & \cdots & \lambda_{n}\end{array}\right)$ , 于是 $\boldsymbol{A}=\boldsymbol{P}\left(\begin{array}{cccc}\lambda_{1} & 0 & \cdots & 0 \\ 0 & \lambda_{2} & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ 0 & 0 & \cdots & \lambda_{n}\end{array}\right) \boldsymbol{P}^{-1}$ . (21)【证明】 令 $\boldsymbol{A}=\left(\begin{array}{cccc}1 & 1 & \cdots & 1 \\ 1 & 1 & \cdots & 1 \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ 1 & 1 & \cdots & 1\end{array}\right), \quad \boldsymbol{B}=\left(\begin{array}{cccc}0 & \cdots & 0 & 1 \\ 0 & \cdots & 0 & 2 \\ \vdots & & \vdots & \vdots \\ 0 & \cdots & 0 & n\end{array}\right)$ , 由 $|\lambda \boldsymbol{E}-\boldsymbol{A}|=0$ 得 $\boldsymbol{A}$ 的特征值为 $\lambda_{1}=\cdots=\lambda_{n-1}=0, \lambda_{n}=n$ , 由 $|\lambda \boldsymbol{E}-\boldsymbol{B}|=0$ 得 $\boldsymbol{B}$ 的特征值为 $\lambda_{1}=\cdots=\lambda_{n-1}=0, \lambda_{n}=n$ 。 因为 $\boldsymbol{A}^{\mathrm{T}}=\boldsymbol{A}$ ,所以 $\boldsymbol{A}$ 可对角化; 因为 $r(0 \boldsymbol{E}-\boldsymbol{B})=r(\boldsymbol{B})=1$ ,所以 $\boldsymbol{B}$ 可对角化, 因为 $\boldsymbol{A}, \boldsymbol{B}$ 特征值相同且都可对角化,所以 $\boldsymbol{A} \sim \boldsymbol{B}$ 。 方法点评:本题考查矩阵相似。 设 $\boldsymbol{A}, \boldsymbol{B}$ 为两个 $n$ 阶矩阵,若 $\boldsymbol{A} \sim \boldsymbol{B}$ ,则 $\boldsymbol{A}, \boldsymbol{B}$ 的特征值相同;反之,若 $\boldsymbol{A}, \boldsymbol{B}$ 的特征值相同,两矩阵不一定相似,即特征值相同是两个矩阵相似的必要而非充分条件。
注意如下结论: (1)若 $\boldsymbol{A}, \boldsymbol{B}$ 特征值相同,且 $\boldsymbol{A}, \boldsymbol{B}$ 都可相似对角化,则 $\boldsymbol{A} \sim \boldsymbol{B}$ ; (2)若 $\boldsymbol{A}, \boldsymbol{B}$ 特征值相同,但 $\boldsymbol{A}, \boldsymbol{B}$ 中一个可相似对角化,另一个不可相似对角化,则两矩阵一定不相似。