西北工业大学 2026年数学分析第0题

考研真题

📝 题目

八.(15分)应用高斯公式计算三重积分 $$ \iiint_{V}(x y+y z+z x) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y \mathrm{~d} z $$ 其中 $V$ 是由 $\displaystyle x \geq 0, y \geq 0,0 \leq z \leq 1$ 和 $\displaystyle x^{2}+y^{2} \leq 1$ 所确定的空间区域.

💡 答案解析

暂无答案解析

📋 详细解题步骤

步骤 1/5
目标:明确区域与高斯公式形式
高斯公式(散度定理)为: $$ \iiint_V (\nabla \cdot \mathbf{F}) \, dV = \iint_{\partial V} \mathbf{F} \cdot \mathbf{n} \, dS $$ 其中 $\mathbf{F}$ 是向量场,$\partial V$ 是区域 $V$ 的边界曲面,外侧为正方向。 被积函数 $xy + yz + zx$ 可视为某向量场的散度。设 $\mathbf{F} = (P, Q, R)$,则散度 $\nabla \cdot \mathbf{F} = \frac{\partial P}{\partial x} + \frac{\partial Q}{\partial y} + \frac{\partial R}{\partial z}$。 取 $P = \frac{1}{2} x^2 y$,$Q = \frac{1}{2} y^2 z$,$R = \frac{1}{2} z^2 x$,检验得: $$ \frac{\partial P}{\partial x} = xy, \quad \frac{\partial Q}{\partial y} = yz, \quad \frac{\partial R}{\partial z} = zx $$ 总和为 $xy + yz + zx$。于是原积分化为: $$ \iiint_V (xy+yz+zx)\,dV = \iint_{\partial V} \mathbf{F} \cdot \mathbf{n}\, dS $$
公式:\iiint_V (\nabla \cdot \mathbf{F}) \, dV = \iint_{\partial V} \mathbf{F} \cdot \mathbf{n} \, dS
提示:构造向量场时,需确保散度等于被积函数,通常采用分部积分的思想,如取 $P = \frac{1}{2} x^2 y$ 等。
步骤 2/5
目标:分析区域边界组成
区域 $V$ 由 $x \geq 0, y \geq 0, 0 \leq z \leq 1$ 和 $x^2 + y^2 \leq 1$ 确定,即半径为1、高为1的圆柱体在第一卦限的部分(四分之一圆柱)。 边界 $\partial V$ 由以下五部分组成: 1. 底面:$z=0$,$x \geq 0, y \geq 0, x^2+y^2 \leq 1$,法向量朝下 $(0,0,-1)$。 2. 顶面:$z=1$,同上区域,法向量朝上 $(0,0,1)$。 3. 侧面(柱面):$x^2+y^2=1$,$x \geq 0, y \geq 0, 0 \leq z \leq 1$,法向量水平向外 $(x,y,0)$。 4. 平面 $x=0$:$y \geq 0, 0 \leq z \leq 1, y^2 \leq 1$,法向量为 $(-1,0,0)$。 5. 平面 $y=0$:$x \geq 0, 0 \leq z \leq 1, x^2 \leq 1$,法向量为 $(0,-1,0)$。
公式:\partial V = \text{底面} \cup \text{顶面} \cup \text{柱面} \cup \{x=0\} \cup \{y=0\}
提示:注意区域在第一卦限,坐标平面也是边界的一部分,且法向量指向区域外侧。
步骤 3/5
目标:计算底面和顶面的通量
**(a) 底面 $z=0$**:法向量 $\mathbf{n} = (0,0,-1)$。 $\mathbf{F} = \left(\frac12 x^2 y,\; \frac12 y^2 \cdot 0,\; \frac12 \cdot 0^2 \cdot x\right) = \left(\frac12 x^2 y,\; 0,\; 0\right)$,点乘 $\mathbf{F} \cdot \mathbf{n} = 0$,贡献为0。 **(b) 顶面 $z=1$**:法向量 $\mathbf{n} = (0,0,1)$。 $\mathbf{F} = \left(\frac12 x^2 y,\; \frac12 y^2,\; \frac12 x\right)$,点乘 $\mathbf{F} \cdot \mathbf{n} = \frac12 x$。 积分区域 $D$:$x \geq 0, y \geq 0, x^2+y^2 \leq 1$。通量为: $$ \iint_D \frac12 x \, dxdy = \frac12 \iint_D x \, dxdy $$ 用极坐标:$x = r\cos\theta$,$0 \leq r \leq 1$,$0 \leq \theta \leq \pi/2$,面积元 $r\, dr\, d\theta$。 $$ \frac12 \int_{\theta=0}^{\pi/2} \int_{r=0}^{1} (r\cos\theta) \cdot r \, dr\, d\theta = \frac12 \int_0^{\pi/2} \cos\theta \, d\theta \int_0^1 r^2 \, dr $$ 计算得:$\int_0^{\pi/2} \cos\theta \, d\theta = 1$,$\int_0^1 r^2 \, dr = \frac13$,结果为 $\frac12 \cdot 1 \cdot \frac13 = \frac16$。
公式:\iint_{\text{顶面}} \frac12 x \, dS = \frac16
提示:底面 $z=0$ 时 $R=0$,点乘为零;顶面注意 $z=1$ 代入 $F$ 时 $Q$ 和 $R$ 非零。
步骤 4/5
目标:计算柱面的通量
柱面 $x^2+y^2=1$,$x \geq 0, y \geq 0, 0 \leq z \leq 1$,外侧单位法向量 $\mathbf{n} = (x, y, 0)$(因半径1)。 $\mathbf{F} = \left(\frac12 x^2 y,\; \frac12 y^2 z,\; \frac12 z^2 x\right)$,点乘: $$ \mathbf{F} \cdot \mathbf{n} = \frac12 x^2 y \cdot x + \frac12 y^2 z \cdot y + \frac12 z^2 x \cdot 0 = \frac12 x^3 y + \frac12 y^3 z $$ 在柱面上,$x = \cos\theta$,$y = \sin\theta$,$0 \leq \theta \leq \pi/2$,面积元 $dS = d\theta\, dz$(半径1)。通量为: $$ \int_{z=0}^1 \int_{\theta=0}^{\pi/2} \left( \frac12 \cos^3\theta \sin\theta + \frac12 \sin^3\theta \, z \right) d\theta\, dz $$ 先对 $\theta$ 积分第一部分:令 $u = \cos\theta$,$du = -\sin\theta\, d\theta$, $$ \frac12 \int_0^{\pi/2} \cos^3\theta \sin\theta \, d\theta = \frac12 \int_1^0 u^3 (-du) = \frac12 \int_0^1 u^3 \, du = \frac12 \cdot \frac14 = \frac18 $$ 第二部分:$\frac12 \int_0^{\pi/2} \sin^3\theta \, d\theta \cdot z$,计算 $\int_0^{\pi/2} \sin^3\theta \, d\theta = \int_0^{\pi/2} (1-\cos^2\theta)\sin\theta \, d\theta$,令 $u=\cos\theta$ 得 $\int_0^1 (1-u^2)\, du = 1 - \frac13 = \frac23$,故第二部分为 $\frac12 \cdot \frac23 \cdot z = \frac13 z$。 于是柱面通量为: $$ \int_{z=0}^1 \left( \frac18 + \frac13 z \right) dz = \left[ \frac18 z + \frac16 z^2 \right]_0^1 = \frac18 + \frac16 = \frac{3}{24} + \frac{4}{24} = \frac{7}{24} $$
公式:\iint_{\text{柱面}} \mathbf{F} \cdot \mathbf{n} \, dS = \frac{7}{24}
提示:柱面法向量为 $(x,y,0)$,注意 $z$ 项在点乘中消失;积分时先处理 $\theta$ 再对 $z$ 积分。
步骤 5/5
目标:计算坐标平面的通量并求和
**(d) 平面 $x=0$**:$x=0$,$y \geq 0$,$0 \leq z \leq 1$,$y^2 \leq 1$(即 $0 \leq y \leq 1$)。外侧法向量 $\mathbf{n} = (-1,0,0)$。 在 $x=0$ 上,$\mathbf{F} = \left(0,\; \frac12 y^2 z,\; 0\right)$,点乘 $\mathbf{F} \cdot \mathbf{n} = 0$,贡献为0。 **(e) 平面 $y=0$**:$y=0$,$x \geq 0$,$0 \leq z \leq 1$,$x^2 \leq 1$(即 $0 \leq x \leq 1$)。外侧法向量 $\mathbf{n} = (0,-1,0)$。 在 $y=0$ 上,$\mathbf{F} = \left(\frac12 x^2 \cdot 0,\; 0,\; \frac12 z^2 x\right) = \left(0,\; 0,\; \frac12 z^2 x\right)$,点乘 $\mathbf{F} \cdot \mathbf{n} = 0$,贡献为0。 将所有边界通量相加:底面0 + 顶面 $\frac16$ + 柱面 $\frac{7}{24}$ + 平面 $x=0$ 0 + 平面 $y=0$ 0 = $\frac16 + \frac{7}{24}$。 通分计算:$\frac16 = \frac{4}{24}$,$\frac{4}{24} + \frac{7}{24} = \frac{11}{24}$。 因此原三重积分结果为 $\frac{11}{24}$。
公式:\iiint_V (xy+yz+zx)\, dV = \frac{11}{24}
提示:坐标平面上的点乘往往为零,因为 $F$ 的对应分量为零或法向量方向使点积为零,但需仔细验证。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。