新讲 第21章 含参变元的积分 第2题

教材习题

📝 题目

例 2 考察定义于 $\lbrack 0, + \infty ) \times \lbrack 1, + \infty )$ 的函数

$$ F\left( {x,v}\right) = \left\{ \begin{matrix} \frac{x}{{v}^{2}}, & \text{ 如果 }x < v, \\ \frac{{2v} - x}{{v}^{2}}, & \text{ 如果 }v \leq x < {2v}, \\ 0 & \text{ 如果 }x \geq {2v}. \end{matrix}\right. $$

显然有

$$ \left| {F\left( {x,v}\right) }\right| \leq \frac{1}{v},\;\forall \left( {x,v}\right) \in \lbrack 0, + \infty ) \times \lbrack 1, + \infty ). $$

由此可知

$$ F\left( {x,v}\right) \rightarrow 0\;\left( {x \in \lbrack 0, + \infty }\right) ,v \rightarrow + \infty ). $$

但却有

$$ \mathop{\lim }\limits_{{v \rightarrow + \infty }}{\int }_{0}^{+\infty }F\left( {x,v}\right) \mathrm{d}x = 1 \neq 0. $$

关于在广义积分号下取极限的充分条件, 我们有下面的引理:

引理 假设

(1) 函数 $F\left( {x,v}\right)$ 在 $\lbrack a, + \infty ) \times \lbrack b, + \infty )$ 连续;

(2)对任意的 $x \in \lbrack a, + \infty )$ ,存在有穷的极限

$$ \mathop{\lim }\limits_{{v \rightarrow + \infty }}F\left( {x,v}\right) = \varphi \left( x\right) , $$

并且对任意给定的 $A > a$ ,当 $\displaystyle{v \rightarrow + \infty}$ 时,函数 $F\left( {x,v}\right)$ 关于 $x \in$ $\left\lbrack {a,A}\right\rbrack$ 一致地收敛于极限函数 $\varphi \left( x\right)$ ,即

$$ F\left( {x,v}\right) \rightarrow \varphi \left( x\right) \;\left( {x \in \left\lbrack {a,A}\right\rbrack ,v \rightarrow + \infty }\right) ; $$

(3)函数 $F\left( {x,v}\right)$ 能被一个与 $v$ 无关的可积函数 “控制”——这就是说: 存在一个定义于 $\lbrack a, + \infty )$ 的非负函数 $G\left( x\right)$ ,使得

$$ {\int }_{a}^{+\infty }G\left( x\right) \mathrm{d}x < + \infty $$

$$ \left| {F\left( {x,v}\right) }\right| \leq G\left( x\right) ,\;\forall x \in \lbrack a, + \infty ),v \in \lbrack b, + \infty ). $$

在上面所说的条件下, 我们有

$$ \mathop{\lim }\limits_{{v \rightarrow + \infty }}{\int }_{a}^{+\infty }F\left( {x,v}\right) \mathrm{d}x = {\int }_{a}^{+\infty }\varphi \left( x\right) \mathrm{d}x, $$

也就是

$$ \mathop{\lim }\limits_{{v \rightarrow + \infty }}{\int }_{a}^{+\infty }F\left( {x,v}\right) \mathrm{d}x = {\int }_{a}^{+\infty }\left( {\mathop{\lim }\limits_{{v \rightarrow + \infty }}F\left( {x,v}\right) }\right) \mathrm{d}x. $$

💡 答案解析

证明 首先, 依据条件 (2) 和条件 (3), 我们得到

$$ \left| {\varphi \left( x\right) }\right| \leq G\left( x\right) ,\;\forall x \in \lbrack a, + \infty ). $$

其次,由条件 (3) 可知,对于任意给定的 $\varepsilon > 0$ ,存在 $A > a$ ,使得

$$ {\int }_{A}^{+\infty }G\left( x\right) \mathrm{d}x < \frac{\varepsilon }{3}. $$

于是有

$$ \left| {{\int }_{a}^{+\infty }F\left( {x,v}\right) \mathrm{d}x - {\int }_{a}^{+\infty }\varphi \left( x\right) \mathrm{d}x}\right| $$

$$ \leq {\int }_{a}^{A}\left| {F\left( {x,v}\right) - \varphi \left( x\right) }\right| \mathrm{d}x $$

$$ + {\int }_{A}^{+\infty }\left| {F\left( {x,v}\right) }\right| \mathrm{d}x + {\int }_{A}^{+\infty }\left| {\varphi \left( x\right) }\right| \mathrm{d}x $$

$$ \leq {\int }_{a}^{A}\left| {F\left( {x,v}\right) - \varphi \left( x\right) }\right| \mathrm{d}x $$

$$ + {\int }_{A}^{+\infty }G\left( x\right) \mathrm{d}x + {\int }_{A}^{+\infty }G\left( x\right) \mathrm{d}x $$

$$ < {\int }_{a}^{A}\left| {F\left( {x,v}\right) - \varphi \left( x\right) }\right| \mathrm{d}x + \frac{2}{3}\varepsilon . $$

因为当 $\displaystyle{v \rightarrow + \infty}$ 时,函数 $F\left( {x,v}\right)$ 关于 $x \in \left\lbrack {a,A}\right\rbrack$ 一致地收敛于极限函数 $\varphi \left( x\right)$ (条件 (2)),所以存在 $\Delta > b$ ,使得只要是 $v > \Delta$ ,就有

$$ {\int }_{a}^{A}\left| {F\left( {x,v}\right) - \varphi \left( x\right) }\right| \mathrm{d}x < \frac{\varepsilon }{3}. $$

于是,只要 $v > \Delta$ ,就有

$$ \left| {{\int }_{a}^{+\infty }F\left( {x,v}\right) \mathrm{d}x - {\int }_{a}^{+\infty }\varphi \left( x\right) \mathrm{d}x}\right| < \varepsilon . $$

定理 8 设函数 $f\left( {x,y}\right)$ 在

$$ \lbrack a, + \infty ) \times \lbrack b, + \infty ) $$

上连续. 如果

(1)任给 $A > a$ ,积分

$$ {\int }_{b}^{+\infty }f\left( {x,y}\right) \mathrm{d}y $$

对 $x \in \left\lbrack {a,A}\right\rbrack$ 一致收敛;

(2)任给 $B > b$ ,积分

$$ {\int }_{a}^{+\infty }f\left( {x,y}\right) \mathrm{d}x $$

对 $y \in \left\lbrack {b,B}\right\rbrack$ 一致收敛;

(3) $$ {\int }_{a}^{+\infty }\mathrm{d}x{\int }_{b}^{+\infty }\left| {f\left( {x,y}\right) }\right| \mathrm{d}y < + \infty $$

或者

$$ {\int }_{b}^{+\infty }\mathrm{d}y{\int }_{a}^{+\infty }\left| {f\left( {x,y}\right) }\right| \mathrm{d}x < + \infty , $$

那么就有

$$ {\int }_{a}^{+\infty }\mathrm{d}x{\int }_{b}^{+\infty }f\left( {x,y}\right) \mathrm{d}y = {\int }_{b}^{+\infty }\mathrm{d}y{\int }_{a}^{+\infty }f\left( {x,y}\right) \mathrm{d}x. $$

证明 为确定起见, 设有

$$ {\int }_{a}^{+\infty }\mathrm{d}x{\int }_{b}^{+\infty }\left| {f\left( {x,y}\right) }\right| \mathrm{d}y < + \infty . $$

我们记

$$ F\left( {x,v}\right) = {\int }_{b}^{v}f\left( {x,y}\right) \mathrm{d}y, $$

$$ \varphi \left( x\right) = {\int }_{b}^{+\infty }f\left( {x,y}\right) \mathrm{d}y, $$

$$ G\left( x\right) = {\int }_{b}^{+\infty }\left| {f\left( {x,y}\right) }\right| \mathrm{d}y. $$

这样定义的 $F\left( {x,v}\right) ,\varphi \left( x\right)$ 和 $G\left( x\right)$ 满足上面引理中的全部条件,因而有

$$ \mathop{\lim }\limits_{{v \rightarrow + \infty }}{\int }_{a}^{+\infty }F\left( {x,v}\right) \mathrm{d}x = {\int }_{a}^{+\infty }\varphi \left( x\right) \mathrm{d}x. $$

容易看出

$$ \mathop{\lim }\limits_{{v \rightarrow + \infty }}{\int }_{a}^{+\infty }F\left( {x,v}\right) \mathrm{d}x = \mathop{\lim }\limits_{{v \rightarrow + \infty }}{\int }_{a}^{+\infty }\mathrm{d}x{\int }_{b}^{v}f\left( {x,y}\right) \mathrm{d}y $$

$$ = \mathop{\lim }\limits_{{v \rightarrow + \infty }}{\int }_{b}^{v}\mathrm{\;d}y{\int }_{a}^{+\infty }f\left( {x,y}\right) \mathrm{d}x $$

$$ = {\int }_{b}^{+\infty }\mathrm{d}y{\int }_{a}^{+\infty }f\left( {x,y}\right) \mathrm{d}x, $$

$$ {\int }_{a}^{+\infty }\varphi \left( x\right) \mathrm{d}x = {\int }_{a}^{+\infty }\mathrm{d}x{\int }_{b}^{+\infty }f\left( {x,y}\right) \mathrm{d}y. $$

我们证明了

$$ {\int }_{b}^{+\infty }\mathrm{d}y{\int }_{a}^{+\infty }f\left( {x,y}\right) \mathrm{d}x = {\int }_{a}^{+\infty }\mathrm{d}x{\int }_{b}^{+\infty }f\left( {x,y}\right) \mathrm{d}y. $$

📋 详细解题步骤

步骤 1/5
目标:定义函数并验证引理条件
定义 F(x,v) = ∫_b^v f(x,y) dy, φ(x) = ∫_b^+∞ f(x,y) dy, G(x) = ∫_b^+∞ |f(x,y)| dy。由条件(1)知F(x,v)关于x∈[a,A]一致收敛到φ(x);由条件(3)知|F(x,v)| ≤ G(x)且∫_a^+∞ G(x) dx < +∞。
公式:F(x,v) = ∫_b^v f(x,y) dy, φ(x) = ∫_b^+∞ f(x,y) dy, G(x) = ∫_b^+∞ |f(x,y)| dy
提示:注意验证F(x,v)连续,且|F(x,v)| ≤ G(x)成立。
步骤 2/5
目标:应用引理得到极限交换
由引理,lim_{v→+∞} ∫_a^+∞ F(x,v) dx = ∫_a^+∞ φ(x) dx。
公式:lim_{v→+∞} ∫_a^+∞ F(x,v) dx = ∫_a^+∞ φ(x) dx
提示:引理要求一致收敛和可积控制,已满足。
步骤 3/5
目标:计算左端积分并交换次序
左端 = lim_{v→+∞} ∫_a^+∞ dx ∫_b^v f(x,y) dy。由条件(2)知∫_a^+∞ f(x,y) dx对y∈[b,B]一致收敛,故可交换积分次序:∫_a^+∞ dx ∫_b^v f(x,y) dy = ∫_b^v dy ∫_a^+∞ f(x,y) dx。因此左端 = lim_{v→+∞} ∫_b^v dy ∫_a^+∞ f(x,y) dx = ∫_b^+∞ dy ∫_a^+∞ f(x,y) dx。
公式:∫_a^+∞ dx ∫_b^v f(x,y) dy = ∫_b^v dy ∫_a^+∞ f(x,y) dx
提示:交换次序需验证一致收敛性,条件(2)保证。
步骤 4/5
目标:计算右端积分
右端 = ∫_a^+∞ φ(x) dx = ∫_a^+∞ dx ∫_b^+∞ f(x,y) dy。
公式:∫_a^+∞ φ(x) dx = ∫_a^+∞ dx ∫_b^+∞ f(x,y) dy
提示:直接代入φ(x)定义。
步骤 5/5
目标:得出结论
由左右端相等得∫_b^+∞ dy ∫_a^+∞ f(x,y) dx = ∫_a^+∞ dx ∫_b^+∞ f(x,y) dy。
公式:∫_b^+∞ dy ∫_a^+∞ f(x,y) dx = ∫_a^+∞ dx ∫_b^+∞ f(x,y) dy
提示:定理得证。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。