同济高数 第11章 第11-3-12题

教材习题

📝 题目

12.确定常数 $\lambda$ ,使在右半平面 $x\gt 0$ 上的向量 $\boldsymbol{A}(x, y)=2 x y\left(x^{4}+y^{2}\right)^{\lambda} \boldsymbol{i}-x^{2}\left(x^{4}+y^{2}\right)^{\lambda} \boldsymbol{j}$ 为某二元函数 $u(x, y)$ 的梯度,并求 $u(x, y)$ .

💡 答案解析

[AI解答]

[AI解答]

**步骤1:梯度存在的条件** 向量场 $\boldsymbol{A}(x, y) = P(x, y)\boldsymbol{i} + Q(x, y)\boldsymbol{j}$ 是某函数 $u(x, y)$ 的梯度,当且仅当在单连通区域内满足 $$ \frac{\partial P}{\partial y} = \frac{\partial Q}{\partial x}. $$ 这里 $$ P(x,y) = 2xy (x^4 + y^2)^\lambda, \quad Q(x,y) = -x^2 (x^4 + y^2)^\lambda. $$

**步骤2:计算偏导数** 先求 $\displaystyle \frac{\partial P}{\partial y}$: $$ \frac{\partial P}{\partial y} = 2x (x^4 + y^2)^\lambda + 2xy \cdot \lambda (x^4 + y^2)^{\lambda-1} \cdot 2y = 2x (x^4 + y^2)^\lambda + 4\lambda x y^2 (x^4 + y^2)^{\lambda-1}. $$

再求 $\displaystyle \frac{\partial Q}{\partial x}$: $$ \frac{\partial Q}{\partial x} = -2x (x^4 + y^2)^\lambda - x^2 \cdot \lambda (x^4 + y^2)^{\lambda-1} \cdot 4x^3 = -2x (x^4 + y^2)^\lambda - 4\lambda x^4 (x^4 + y^2)^{\lambda-1}. $$

**步骤3:令两者相等** $$ 2x (x^4 + y^2)^\lambda + 4\lambda x y^2 (x^4 + y^2)^{\lambda-1} = -2x (x^4 + y^2)^\lambda - 4\lambda x^4 (x^4 + y^2)^{\lambda-1}. $$ 移项合并同类项: $$ 4x (x^4 + y^2)^\lambda + 4\lambda x (y^2 + x^4)(x^4 + y^2)^{\lambda-1} = 0. $$ 注意 $(y^2 + x^4) = (x^4 + y^2)$,所以第二项为 $$ 4\lambda x (x^4 + y^2)^{\lambda}. $$ 于是方程化为 $$ 4x (x^4 + y^2)^\lambda (1 + \lambda) = 0. $$ 由于在右半平面 $x>0$,且 $x^4+y^2>0$,故 $$ 1 + \lambda = 0 \quad\Rightarrow\quad \lambda = -1. $$

**步骤4:求势函数 $u(x, y)$** 此时 $$ P = \frac{2xy}{x^4 + y^2}, \quad Q = -\frac{x^2}{x^4 + y^2}. $$ 设 $u(x, y)$ 满足 $$ \frac{\partial u}{\partial x} = P, \quad \frac{\partial u}{\partial y} = Q. $$ 从第一个方程积分: $$ u(x, y) = \int \frac{2xy}{x^4 + y^2} \, dx. $$ 令 $t = x^2$,则 $dt = 2x dx$,于是 $$ \int \frac{2xy}{x^4 + y^2} dx = \int \frac{y}{t^2 + y^2} dt = \arctan\left(\frac{t}{y}\right) + C(y) = \arctan\left(\frac{x^2}{y}\right) + C(y). $$ 再对 $y$ 求偏导: $$ \frac{\partial u}{\partial y} = \frac{\partial}{\partial y} \left[ \arctan\left(\frac{x^2}{y}\right) + C(y) \right] = \frac{1}{1 + \left(\frac{x^2}{y}\right)^2} \cdot \left(-\frac{x^2}{y^2}\right) + C'(y) = -\frac{x^2}{x^4 + y^2} + C'(y). $$ 令其等于 $Q = -\dfrac{x^2}{x^4 + y^2}$,得 $C'(y) = 0$,故 $C(y)$ 为常数,可取为 0。

因此 $$ u(x, y) = \arctan\left(\frac{x^2}{y}\right). $$

**最终答案** 常数 $\lambda = -1$,势函数为 $$ \boxed{\lambda = -1,\quad u(x,y)=\arctan\frac{x^{2}}{y}}. $$

难度:★★☆☆☆

📋 详细解题步骤

步骤 1/4
目标:确定梯度存在的条件
向量场 A = P i + Q j 是某函数 u 的梯度,当且仅当在单连通区域内满足 ∂P/∂y = ∂Q/∂x。这里 P = 2xy(x^4+y^2)^λ,Q = -x^2(x^4+y^2)^λ。
公式:∂P/∂y = ∂Q/∂x
提示:注意右半平面 x>0 是单连通区域。
步骤 2/4
目标:计算偏导数
∂P/∂y = 2x(x^4+y^2)^λ + 4λxy^2(x^4+y^2)^{λ-1};∂Q/∂x = -2x(x^4+y^2)^λ - 4λx^4(x^4+y^2)^{λ-1}。
公式:∂P/∂y = 2x(x^4+y^2)^λ + 4λxy^2(x^4+y^2)^{λ-1};∂Q/∂x = -2x(x^4+y^2)^λ - 4λx^4(x^4+y^2)^{λ-1}
提示:使用链式法则求导,注意 (x^4+y^2)^λ 对 y 的导数为 λ(x^4+y^2)^{λ-1}·2y。
步骤 3/4
目标:令偏导数相等并解出 λ
令 ∂P/∂y = ∂Q/∂x,得 2x(x^4+y^2)^λ + 4λxy^2(x^4+y^2)^{λ-1} = -2x(x^4+y^2)^λ - 4λx^4(x^4+y^2)^{λ-1}。移项合并得 4x(x^4+y^2)^λ + 4λx(x^4+y^2)^λ = 0,即 4x(x^4+y^2)^λ(1+λ)=0。由于 x>0 且 x^4+y^2>0,故 1+λ=0,解得 λ=-1。
公式:4x(x^4+y^2)^λ(1+λ)=0 ⇒ λ=-1
提示:合并同类项时注意 (y^2+x^4) = (x^4+y^2)。
步骤 4/4
目标:求势函数 u(x,y)
当 λ=-1 时,P = 2xy/(x^4+y^2),Q = -x^2/(x^4+y^2)。由 ∂u/∂x = P,积分得 u = ∫ 2xy/(x^4+y^2) dx。令 t=x^2,则 dt=2xdx,积分化为 ∫ y/(t^2+y^2) dt = arctan(t/y) + C(y) = arctan(x^2/y) + C(y)。再对 y 求偏导得 ∂u/∂y = -x^2/(x^4+y^2) + C'(y),令其等于 Q = -x^2/(x^4+y^2),得 C'(y)=0,故 C(y) 为常数,取 0。因此 u(x,y)=arctan(x^2/y)。
公式:u(x,y)=arctan(x^2/y)
提示:积分时注意变量替换,并利用偏导条件确定任意函数。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。