方企勤 第二章 一元函数微分学 第17题

教材习题

📝 题目

例 17 设 $f\left( x\right)$ 在 $\left\lbrack {-2,2}\right\rbrack$ 上连续,在(-2,2)上二阶可导,且

$$ \left| {f\left( x\right) }\right| \leq 1,\;{f}^{\prime }\left( 0\right) > 1. $$

求证: 存在 $\xi \in \left( {-2,2}\right)$ ,使得 ${f}^{\prime \prime }\left( \xi \right) = 0$ .

思路 要证存在 $\xi \in \left( {-2,2}\right)$ ,使得 ${f}^{\prime \prime }\left( \xi \right) = 0$ ,根据达布定理,只要证 ${f}^{\prime \prime }\left( x\right)$ 在(-2,2)上变号. 用反证法的思路就是假定 ${f}^{\prime \prime }\left( x\right)$ 在 (-2,2)上不变号,即 $f\left( x\right)$ 在(-2,2)上是凹或凸的. 对 $\forall \alpha \in$ (0,2),将区间 $\left\lbrack {-2,2}\right\rbrack$ 分为三个部分区间:

$$ \left\lbrack {-2, - \alpha }\right\rbrack ,\;\left\lbrack {-\alpha ,\alpha }\right\rbrack ,\;\left\lbrack {\alpha ,2}\right\rbrack . $$

如果 $f\left( x\right)$ 在(-2,2)上是凹的,那么 $f\left( x\right)$ 这三个部分区间上弦的斜率单调递增; 如果 $f\left( x\right)$ 在(-2,2)上是凸的,那么 $f\left( x\right)$ 这三个部分区间上弦的斜率单调递减. 反证法要找的矛盾就是选择 $\alpha$ ,使得这三个部分区间上弦的斜率没有单调性.

💡 答案解析

证 令 $\varepsilon = \frac{1}{2}\left( {{f}^{\prime }\left( 0\right) - 1}\right) > 0$ ,则 $1 + \varepsilon < {f}^{\prime }\left( 0\right) = 1 + {2\varepsilon }$ . 因为

$$ \mathop{\lim }\limits_{{\alpha \rightarrow 0 + 0}}\frac{f\left( \alpha \right) - f\left( {-\alpha }\right) }{2\alpha } = {f}^{\prime }\left( 0\right) , $$

所以存在 ${\delta }_{1} > 0$ ,使得

$$ \frac{f\left( \alpha \right) - f\left( {-\alpha }\right) }{2\alpha } > 1 + \varepsilon \;\left( {\forall 0 < \alpha < {\delta }_{1}}\right) . $$

又因为 $\displaystyle{\mathop{\lim }\limits_{{\alpha \rightarrow 0 + 0}}\frac{2}{2 - \alpha } = 1}$ ,所以存在 ${\delta }_{2} > 0$ ,使得

$$ \frac{2}{2 - \alpha } < 1 + \varepsilon \;\left( {\forall 0 < \alpha < {\delta }_{2}}\right) . $$

因此,如果取定 $\displaystyle{0 < \alpha < \min \left\{ {{\delta }_{1},{\delta }_{2}}\right\}}$ ,则有

$$ \frac{f\left( \alpha \right) - f\left( {-\alpha }\right) }{2\alpha } > 1 + \varepsilon > \frac{2}{2 - \alpha }. $$

根据拉格朗日中值定理,存在 ${\xi }_{0} \in \left( {-\alpha ,\alpha }\right)$ ,使得

$$ {f}^{\prime }\left( {\xi }_{0}\right) = \frac{f\left( \alpha \right) - f\left( {-\alpha }\right) }{2\alpha } > 1 + \varepsilon . \tag{2.8} $$

又由 $\left| {f\left( x\right) }\right| \leq 1$ ,再用拉格朗日中值定理,则存在 ${\xi }_{ - } \in$ $\left( {-2, - \alpha }\right)$ ,使得

$$ {f}^{\prime }\left( {\xi }_{ - }\right) = \frac{f\left( {-\alpha }\right) - f\left( {-2}\right) }{2 - \alpha } \Rightarrow \left| {{f}^{\prime }\left( {\xi }_{ - }\right) }\right| \leq \frac{2}{2 - \alpha } < 1 + \varepsilon ; $$

(2.9)

以及存在 ${\xi }_{ + } \in \left( {\alpha ,2}\right)$ ,使得

$$ {f}^{\prime }\left( {\xi }_{ + }\right) = \frac{f\left( 2\right) - f\left( \alpha \right) }{2 - \alpha } \Rightarrow \left| {{f}^{\prime }\left( {\xi }_{ + }\right) }\right| \leq \frac{2}{2 - \alpha } < 1 + \varepsilon . $$

(2.10)

现在我们用反证法证明本例结论. 如果不存在 $\xi \in \left( {-2,2}\right)$ ,使得 ${f}^{\prime \prime }\left( \xi \right) = 0$ ,则 ${f}^{\prime \prime }\left( x\right)$ 在(-2,2)上不变号.

(1)如果 ${f}^{\prime \prime }\left( x\right) > 0\left( {\forall x \in \left( {-2,2}\right) }\right)$ ,则 ${f}^{\prime }\left( x\right)$ 在(-2,2)严格单调增加, 但是

由 (2.8) 和 (2.10) 式 $\Rightarrow {f}^{\prime }\left( {\xi }_{0}\right) > {f}^{\prime }\left( {\xi }_{ + }\right) \left( {{\xi }_{0} < {\xi }_{ + }}\right)$ ,引出矛盾.

(2)如果 ${f}^{\prime \prime }\left( x\right) < 0\left( {\forall x \in \left( {-2,2}\right) }\right)$ ,则 ${f}^{\prime }\left( x\right)$ 在(-2,2)严格单调下降,但是

由 (2.8) 和 (2.9) 式 $\Rightarrow {f}^{\prime }\left( {\xi }_{0}\right) > {f}^{\prime }\left( {\xi }_{ - }\right) \left( {{\xi }_{0} > {\xi }_{ - }}\right)$ ,引出矛盾. (1) 与 (2) 两种情况的矛盾表明, ${f}^{\prime \prime }\left( x\right)$ 在(-2,2)上必变号,因此根据达布定理,存在 $\xi \in \left( {-2,2}\right)$ ,使得 ${f}^{\prime \prime }\left( \xi \right) = 0$ .

📋 详细解题步骤

步骤 1/4
目标:构造辅助量ε并利用极限存在性得到不等式
令 ε = (f'(0)-1)/2 > 0,则 1+ε < f'(0) = 1+2ε。由导数定义,lim_{α→0+} (f(α)-f(-α))/(2α) = f'(0),故存在 δ1>0 使得当 0<α<δ1 时 (f(α)-f(-α))/(2α) > 1+ε。又 lim_{α→0+} 2/(2-α)=1,故存在 δ2>0 使得当 0<α<δ2 时 2/(2-α) < 1+ε。取定 α < min{δ1,δ2},则有 (f(α)-f(-α))/(2α) > 1+ε > 2/(2-α)。
公式:ε = (f'(0)-1)/2, (f(α)-f(-α))/(2α) > 1+ε, 2/(2-α) < 1+ε
提示:利用极限定义得到不等式是常见技巧,注意选取公共的α。
步骤 2/4
目标:应用拉格朗日中值定理得到三个点的导数估计
由拉格朗日中值定理,存在 ξ0∈(-α,α) 使得 f'(ξ0) = (f(α)-f(-α))/(2α) > 1+ε。存在 ξ-∈(-2,-α) 使得 f'(ξ-) = (f(-α)-f(-2))/(2-α),由 |f(x)|≤1 得 |f'(ξ-)| ≤ 2/(2-α) < 1+ε。存在 ξ+∈(α,2) 使得 f'(ξ+) = (f(2)-f(α))/(2-α),同样有 |f'(ξ+)| ≤ 2/(2-α) < 1+ε。
公式:f'(ξ0) > 1+ε, |f'(ξ-)| < 1+ε, |f'(ξ+)| < 1+ε
提示:注意区间划分,确保中值定理的条件满足。
步骤 3/4
目标:反证法假设f''(x)不变号,推出矛盾
假设不存在 ξ∈(-2,2) 使得 f''(ξ)=0,则 f''(x) 在(-2,2)上不变号。若 f''(x)>0,则 f'(x)严格增,但 ξ0<ξ+ 且 f'(ξ0)>f'(ξ+),矛盾。若 f''(x)<0,则 f'(x)严格减,但 ξ->ξ0 且 f'(ξ0)>f'(ξ-),矛盾。因此假设不成立,f''(x)必变号。
提示:反证法要分两种情况讨论,利用单调性比较导数大小。
步骤 4/4
目标:应用达布定理得到结论
由于 f''(x) 在(-2,2)上变号,根据达布定理(导数的介值性),存在 ξ∈(-2,2) 使得 f''(ξ)=0。
提示:达布定理:导函数具有介值性,即使不连续。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。