方企勤 第六章 多元函数积分学 第4题

教材习题

📝 题目

解(1)对单连通区域,只要 $\left( {\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y}}\right) \mathrm{d}x\mathrm{\;d}y = 0$ ,即 $\frac{\partial Q}{\partial x} = \frac{\partial P}{\partial y}$ , 则线积分 $\displaystyle{\int }_{AB}P\mathrm{\;d}x + Q\mathrm{\;d}y}$ 就与路径无关. 现在

$$ P = \frac{x}{{r}^{3}},\;Q = \frac{y}{{r}^{3}},\;r = \sqrt{{x}^{2} + {y}^{2}}, $$

$$ \frac{\partial Q}{\partial x} = - \frac{3xy}{{r}^{5}} = \frac{\partial P}{\partial y}, $$

所以线积分在 $G$ 上与路径无关.

(2)此时 $G$ 非单连通区域,由 $\frac{\partial Q}{\partial x} = \frac{\partial P}{\partial y}$ 得不出线积分与路径无关. 但由

$$ \frac{x\mathrm{\;d}x + y\mathrm{\;d}y}{{r}^{3}} = \frac{1}{2}\frac{\mathrm{d}\left( {{x}^{2} + {y}^{2}}\right) }{{r}^{3}} = \frac{1}{2}\frac{\mathrm{d}{r}^{2}}{{r}^{3}} $$

$$ = \frac{\mathrm{d}r}{{r}^{2}} = \mathrm{d}\left( {-\frac{1}{r}}\right) , $$

即可看出在 $G$ 上存在原函数

$$ u = - \frac{1}{\sqrt{{x}^{2} + {y}^{2}}},\;\mathrm{\;d}u = \frac{x\mathrm{\;d}x + y\mathrm{\;d}y}{{r}^{3}}, $$

所以线积分在 $G$ 上与路径无关.

(3) 因

$$ {\int }_{{x}^{2} + {y}^{2} = 1}\frac{x\mathrm{\;d}y - y\mathrm{\;d}x}{{x}^{2} + {y}^{2}} = {\iint }_{{x}^{2} + {y}^{2} \leq 1}2\mathrm{\;d}x\mathrm{\;d}y = {2\pi }, $$

所以线积分与路径有关.

评注 (3) 中被积表达式虽有原函数 $u = \arctan \frac{y}{x}$ 存在,用极坐标表示原函数,即为 $u = \theta$ ,它在 $G$ 上是一无穷多值的函数,而定理要求 $G$ 上存在连续单值原函数时,线积分才与路径无关,所以原函数 $u = \theta$ 不符合定理要求. 如果考虑上半平面区域,这时可以取出连续单值原函数 $u = \theta \left( {0 < \theta < \pi }\right)$ ,所以线积分在上半平面上与路径无关.

💡 答案解析

解(1)对单连通区域,只要 $\left( {\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y}}\right) \mathrm{d}x\mathrm{\;d}y = 0$ ,即 $\frac{\partial Q}{\partial x} = \frac{\partial P}{\partial y}$ , 则线积分 $\displaystyle{\int }_{AB}P\mathrm{\;d}x + Q\mathrm{\;d}y}$ 就与路径无关. 现在

$$ P = \frac{x}{{r}^{3}},\;Q = \frac{y}{{r}^{3}},\;r = \sqrt{{x}^{2} + {y}^{2}}, $$

$$ \frac{\partial Q}{\partial x} = - \frac{3xy}{{r}^{5}} = \frac{\partial P}{\partial y}, $$

所以线积分在 $G$ 上与路径无关.

(2)此时 $G$ 非单连通区域,由 $\frac{\partial Q}{\partial x} = \frac{\partial P}{\partial y}$ 得不出线积分与路径无关. 但由

$$ \frac{x\mathrm{\;d}x + y\mathrm{\;d}y}{{r}^{3}} = \frac{1}{2}\frac{\mathrm{d}\left( {{x}^{2} + {y}^{2}}\right) }{{r}^{3}} = \frac{1}{2}\frac{\mathrm{d}{r}^{2}}{{r}^{3}} $$

$$ = \frac{\mathrm{d}r}{{r}^{2}} = \mathrm{d}\left( {-\frac{1}{r}}\right) , $$

即可看出在 $G$ 上存在原函数

$$ u = - \frac{1}{\sqrt{{x}^{2} + {y}^{2}}},\;\mathrm{\;d}u = \frac{x\mathrm{\;d}x + y\mathrm{\;d}y}{{r}^{3}}, $$

所以线积分在 $G$ 上与路径无关.

(3) 因

$$ {\int }_{{x}^{2} + {y}^{2} = 1}\frac{x\mathrm{\;d}y - y\mathrm{\;d}x}{{x}^{2} + {y}^{2}} = {\iint }_{{x}^{2} + {y}^{2} \leq 1}2\mathrm{\;d}x\mathrm{\;d}y = {2\pi }, $$

所以线积分与路径有关.

评注 (3) 中被积表达式虽有原函数 $u = \arctan \frac{y}{x}$ 存在,用极坐标表示原函数,即为 $u = \theta$ ,它在 $G$ 上是一无穷多值的函数,而定理要求 $G$ 上存在连续单值原函数时,线积分才与路径无关,所以原函数 $u = \theta$ 不符合定理要求. 如果考虑上半平面区域,这时可以取出连续单值原函数 $u = \theta \left( {0 < \theta < \pi }\right)$ ,所以线积分在上半平面上与路径无关.

📋 详细解题步骤

步骤 1/4
目标:判断单连通区域中线积分与路径无关的条件
对于单连通区域,若 ∂Q/∂x = ∂P/∂y,则线积分与路径无关。此处 P = x/r^3, Q = y/r^3, r = √(x^2+y^2),计算偏导数得 ∂Q/∂x = -3xy/r^5 = ∂P/∂y,故在单连通区域 G 上积分与路径无关。
公式:∂Q/∂x = ∂P/∂y
提示:注意区域需为单连通,否则条件不充分。
步骤 2/4
目标:处理非单连通区域的情况
当 G 非单连通时,仅靠偏导数相等不能保证积分与路径无关。通过变形: (x dx + y dy)/r^3 = d(-1/r),找到原函数 u = -1/r,因此积分仍与路径无关。
公式:d(-1/r) = (x dx + y dy)/r^3
提示:寻找原函数是判断路径无关的另一种方法。
步骤 3/4
目标:举例说明积分与路径有关的情况
计算沿单位圆周的积分:∫ (x dy - y dx)/(x^2+y^2) = 2π,不为零,故积分与路径有关。
公式:∫_{x^2+y^2=1} (x dy - y dx)/(x^2+y^2) = 2π
提示:该积分在非单连通区域中与路径有关。
步骤 4/4
目标:评注原函数的多值性
被积表达式有原函数 u = arctan(y/x) = θ,但在全平面(除去原点)是多值函数,不满足单值连续条件,故积分与路径有关。但在上半平面可选取单值分支 θ∈(0,π),则积分与路径无关。
公式:u = θ
提示:原函数需单值连续才能保证积分与路径无关。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。