2010年考研数学三第21题
📝 题目
设 $\boldsymbol{A}=\left(\begin{array}{ccc}0 & -1 & 4 \\ -1 & 3 & a \\ 4 & a & 0\end{array}\right)$ ,正交矩阵 $\boldsymbol{Q}$ 使 $\boldsymbol{Q}^{\mathrm{T}} \boldsymbol{A} \boldsymbol{Q}$ 为对角矩阵,若 $\boldsymbol{Q}$ 的第 1 列为 $\displaystyle\frac{1}{\sqrt{6}}(1,2,1)^{\mathrm{T}}$ ,求 $a, Q$ .
💡 答案解析
**答案**: 见解析
---
**解析**:
由于 $A=\left(\begin{array}{ccc}0 & -1 & 4 \\ -1 & 3 & a \\ 4 & a & 0\end{array}\right)$ ,存在正交矩阵 $Q$ ,使得 $Q^T A Q$ 为对角阵,且 $Q$ 的第一列为 $\displaystyle\frac{1}{\sqrt{6}}(1,2,1)^T$ ,故 $A$ 对应于 $\lambda_1$ 的特征向量为 $\xi_1=\displaystyle\frac{1}{\sqrt{6}}(1,2,1)^T$ .
根据特征值和特征向量的定义,有 $A\left(\begin{array}{c}\displaystyle\frac{1}{\sqrt{6}} \\ \displaystyle\frac{2}{\sqrt{6}} \\ \displaystyle\frac{1}{\sqrt{6}}\end{array}\right)=\lambda_1\left(\begin{array}{c}\displaystyle\frac{1}{\sqrt{6}} \\ \displaystyle\frac{2}{\sqrt{6}} \\ \displaystyle\frac{1}{\sqrt{6}}\end{array}\right)$ ,即
$$ \begin{aligned} & \left(\begin{array}{ccc} 0 & -1 & 4 \\ -1 & 3 & a \\ 4 & a & 0 \end{array}\right)\left(\begin{array}{l} 1 \\ 2 \\ 1 \end{array}\right)=\lambda_1\left(\begin{array}{l} 1 \\ 2 \\ 1 \end{array}\right), \text { 由此可得 } a=-1, \lambda_1=2 \text {. 故 } A=\left(\begin{array}{ccc} 0 & -1 & 4 \\ -1 & 3 & -1 \\ 4 & -1 & 0 \end{array}\right) . \\ & \text { 由 }|\lambda E-A|=\left|\begin{array}{ccc} \lambda & 1 & -4 \\ 1 & \lambda-3 & 1 \\ -4 & 1 & \lambda \end{array}\right|=(\lambda+4)(\lambda-2)(\lambda-5)=0, \end{aligned} $$
可得 $A$ 的特征值为 $\lambda_1=2, \lambda_2=-4, \lambda_3=5$ .
由 $\left(\lambda_2 E-A\right) x=0$ ,即 $\left(\begin{array}{ccc}-4 & 1 & -4 \\ 1 & -7 & 1 \\ -4 & 1 & -4\end{array}\right)\left(\begin{array}{l}x_1 \\ x_2 \\ x_3\end{array}\right)=0$ ,可解得对应于 $\lambda_2=-4$ 的线性无关的特征向量为 $\xi_2=(-1,0,1)^T$ .
由 $\left(\lambda_3 E-A\right) x=0$ ,即 $\left(\begin{array}{ccc}5 & 1 & -4 \\ 1 & 2 & 1 \\ -4 & 1 & 5\end{array}\right)\left(\begin{array}{l}x_1 \\ x_2 \\ x_3\end{array}\right)=0$ ,可解得对应于 $\lambda_3=5$ 的特征向量为 $\xi_3=(1,-1,1)^T$.
由于 $A$ 为实对称矩阵,$\xi_1, \xi_2, \xi_3$ 为对应于不同特征值的特征向量,所以 $\xi_1, \xi_2, \xi_3$ 相互正交,只需单位化:
$$ \eta_1=\frac{\xi_1}{\left\|\xi_1\right\|}=\frac{1}{\sqrt{6}}(1,2,1)^T, \eta_2=\frac{\xi_2}{\left\|\xi_2\right\|}=\frac{1}{\sqrt{2}}(-1,0,1)^T, \eta_3=\frac{\xi_3}{\left\|\xi_3\right\|}=\frac{1}{\sqrt{3}}(1,-1,1)^T, $$
取 $Q=\left(\eta_1, \eta_2, \eta_3\right)=\left(\begin{array}{ccc}\displaystyle\frac{1}{\sqrt{6}} & -\displaystyle\frac{1}{\sqrt{2}} & \displaystyle\frac{1}{\sqrt{3}} \\ \displaystyle\frac{2}{\sqrt{6}} & 0 & \displaystyle\frac{1}{\sqrt{3}} \\ \displaystyle\frac{1}{\sqrt{6}} & \displaystyle\frac{1}{\sqrt{2}} & \displaystyle\frac{1}{\sqrt{3}}\end{array}\right)$ ,则 $Q^T A Q=\Lambda=\left(\begin{array}{lll}2 & & \\ & -4 & \\ & & 5\end{array}\right)$ .