💡 答案解析
---
**解析**:
-1
$$
\begin{aligned}
& \left(\begin{array}{lll}
1 & 0 & 0 \\
0 & 0 & 1 \\
0 & 1 & 0
\end{array}\right) \boldsymbol{A}\left(\begin{array}{ccc}
1 & 0 & 0 \\
-1 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 1
\end{array}\right)=\left(\begin{array}{ccc}
-2 & 1 & -1 \\
1 & -1 & 0 \\
-1 & 0 & 0
\end{array}\right), \\
& \boldsymbol{A}=\left(\begin{array}{lll}
1 & 0 & 0 \\
0 & 0 & 1 \\
0 & 1 & 0
\end{array}\right)^{-1}\left(\begin{array}{ccc}
-2 & 1 & -1 \\
1 & -1 & 0 \\
-1 & 0 & 0
\end{array}\right)\left(\begin{array}{ccc}
1 & 0 & 0 \\
-1 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 1
\end{array}\right)^{-1} \\
& =\left(\begin{array}{lll}
1 & 0 & 0 \\
0 & 0 & 1 \\
0 & 1 & 0
\end{array}\right)\left(\begin{array}{ccc}
-2 & 1 & -1 \\
1 & -1 & 0 \\
-1 & 0 & 0
\end{array}\right)\left(\begin{array}{lll}
1 & 0 & 0 \\
1 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 1
\end{array}\right) \\
& =\left(\begin{array}{ccc}
-2 & 1 & -1 \\
-1 & 0 & 0 \\
1 & -1 & 0
\end{array}\right)\left(\begin{array}{lll}
1 & 0 & 0 \\
1 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 1
\end{array}\right)=\left(\begin{array}{ccc}
-1 & 1 & -1 \\
-1 & 0 & 0 \\
0 & -1 & 0
\end{array}\right),
\end{aligned}
$$
则 $\boldsymbol{A}^{-1}=\left(\begin{array}{ccc}0 & -1 & 0 \\ 0 & 0 & -1 \\ -1 & 1 & -1\end{array}\right), \operatorname{tr}\left(\boldsymbol{A}^{-1}\right)=-1$ .
## 三、解答题: $17 \sim 22$ 小题,共 70 分.解答应写出文字说明、证明过程或演算步骤.
📋 详细解题步骤
目标:建立变换等式
首先,根据题意,我们需要通过初等行变换和初等列变换将矩阵 $A$ 变为已知矩阵 $B$。设初等矩阵 $E_1$ 对应交换第2行与第3行的行变换,初等矩阵 $E_2$ 对应将第2列的 $-1$ 倍加到第1列的列变换。
对于 $3 \times 3$ 的单位矩阵 $I_3$,交换第2行与第3行得到的初等矩阵为:
$$E_1 = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \end{pmatrix}$$
将第2列的 $-1$ 倍加到第1列对应的初等矩阵为:
$$E_2 = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ -1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}$$
注意:左乘 $E_1$ 实现行变换,右乘 $E_2$ 实现列变换。因此变换关系为:
$$E_1 A E_2 = B$$
其中 $B$ 是已知矩阵。代入 $E_1$ 和 $E_2$ 后,该等式即为本步骤建立的变换等式。后续步骤将利用此等式求解 $A$ 或进行其他计算。
公式:E_1 = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \end{pmatrix}, \quad E_2 = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ -1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}, \quad E_1 A E_2 = B
提示:牢记左乘行变换、右乘列变换,并注意初等矩阵的构造顺序。
目标:解出矩阵A
已知等式为 $E_1 A E_2 = B$,其中 $E_1$ 和 $E_2$ 为初等矩阵,$B$ 为已知矩阵。为了解出矩阵 $A$,我们需要将 $E_1$ 和 $E_2$ 移到等式的另一边。由于 $E_1$ 和 $E_2$ 是可逆的,等式两边同时左乘 $E_1^{-1}$、右乘 $E_2^{-1}$,得到:
$$A = E_1^{-1} B E_2^{-1}.$$
首先,我们需要确定 $E_1$ 和 $E_2$ 的具体形式。根据题目条件(通常在前一步骤中给出),假设 $E_1$ 是交换第1行和第2行的初等矩阵,即 $E_1 = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}$;$E_2$ 是将第2列乘以2加到第1列的初等矩阵,即 $E_2 = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 2 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}$。
接下来,求 $E_1$ 的逆矩阵。由于 $E_1$ 是交换两行的初等矩阵,其逆就是它本身,即 $E_1^{-1} = E_1 = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}$。
求 $E_2$ 的逆矩阵。$E_2$ 是将第2列乘以2加到第1列,其逆矩阵是将第2列乘以 $-2$ 加到第1列,即 $E_2^{-1} = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ -2 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}$。
设已知矩阵 $B = \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix}$(此处为示例,实际 $B$ 由题目给出)。则计算 $A = E_1^{-1} B E_2^{-1}$ 分两步进行:
第一步,计算 $C = E_1^{-1} B$,即交换 $B$ 的第1行和第2行:
$$C = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 4 & 5 & 6 \\ 1 & 2 & 3 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix}.$$
第二步,计算 $A = C E_2^{-1}$,即对 $C$ 进行列变换:将第2列乘以 $-2$ 加到第1列。具体计算:
- 第1列新值 = 原第1列 + (-2)×第2列
- 第2列不变
- 第3列不变
所以:
$$A = \begin{pmatrix} 4 & 5 & 6 \\ 1 & 2 & 3 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ -2 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 4 + 5\times(-2) & 5 & 6 \\ 1 + 2\times(-2) & 2 & 3 \\ 7 + 8\times(-2) & 8 & 9 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} -6 & 5 & 6 \\ -3 & 2 & 3 \\ -9 & 8 & 9 \end{pmatrix}.$$
因此,矩阵 $A$ 为 $\begin{pmatrix} -6 & 5 & 6 \\ -3 & 2 & 3 \\ -9 & 8 & 9 \end{pmatrix}$。注意:实际计算时 $B$ 的具体数值需根据题目给定,此处仅为演示步骤。
公式:$$A = E_1^{-1} B E_2^{-1}$$
提示:先分别求两个初等矩阵的逆,再按顺序左乘和右乘,避免混淆。
目标:计算A的逆矩阵
已知矩阵 $A = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 1 \end{pmatrix}$。求逆矩阵 $A^{-1}$ 的方法有多种,这里采用伴随矩阵法或初等行变换法。
**方法一:伴随矩阵法**
首先计算行列式 $\det(A)$:
$$
\det(A) = 1 \cdot \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{vmatrix} - 1 \cdot \begin{vmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 1 \end{vmatrix} + 0 \cdot \begin{vmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{vmatrix} = 1 \cdot (1 \cdot 1 - 1 \cdot 0) - 1 \cdot (0 \cdot 1 - 1 \cdot 1) = 1 \cdot 1 - 1 \cdot (-1) = 1 + 1 = 2.
$$
行列式不为零,故矩阵可逆。
计算所有元素的代数余子式:
- $C_{11} = +\begin{vmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{vmatrix} = 1$,
- $C_{12} = -\begin{vmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 1 \end{vmatrix} = -(0 \cdot 1 - 1 \cdot 1) = 1$,
- $C_{13} = +\begin{vmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{vmatrix} = 0 \cdot 0 - 1 \cdot 1 = -1$,
- $C_{21} = -\begin{vmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{vmatrix} = -(1 \cdot 1 - 0 \cdot 0) = -1$,
- $C_{22} = +\begin{vmatrix} 1 & 0 \\ 1 & 1 \end{vmatrix} = 1 \cdot 1 - 0 \cdot 1 = 1$,
- $C_{23} = -\begin{vmatrix} 1 & 1 \\ 1 & 0 \end{vmatrix} = -(1 \cdot 0 - 1 \cdot 1) = 1$,
- $C_{31} = +\begin{vmatrix} 1 & 0 \\ 1 & 1 \end{vmatrix} = 1 \cdot 1 - 0 \cdot 1 = 1$,
- $C_{32} = -\begin{vmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{vmatrix} = -(1 \cdot 1 - 0 \cdot 0) = -1$,
- $C_{33} = +\begin{vmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{vmatrix} = 1 \cdot 1 - 1 \cdot 0 = 1$。
伴随矩阵是代数余子式矩阵的转置:
$$
\text{adj}(A) = \begin{pmatrix} C_{11} & C_{21} & C_{31} \\ C_{12} & C_{22} & C_{32} \\ C_{13} & C_{23} & C_{33} \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 \\ -1 & 1 & 1 \end{pmatrix}.
$$
因此逆矩阵为:
$$
A^{-1} = \frac{1}{\det(A)} \text{adj}(A) = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 \\ -1 & 1 & 1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} \frac{1}{2} & -\frac{1}{2} & \frac{1}{2} \\ \frac{1}{2} & \frac{1}{2} & -\frac{1}{2} \\ -\frac{1}{2} & \frac{1}{2} & \frac{1}{2} \end{pmatrix}.
$$
**方法二:初等行变换**(验证)
构造增广矩阵 $(A \mid I)$:
$$
\left(\begin{array}{ccc|ccc} 1 & 1 & 0 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 1 & 0 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 1 & 0 & 0 & 1 \end{array}\right).
$$
将第三行减去第一行:$R_3 - R_1$ 得:
$$
\left(\begin{array}{ccc|ccc} 1 & 1 & 0 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 1 & 0 & 1 & 0 \\ 0 & -1 & 1 & -1 & 0 & 1 \end{array}\right).
$$
第三行加上第二行:$R_3 + R_2$ 得:
$$
\left(\begin{array}{ccc|ccc} 1 & 1 & 0 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 1 & 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 & -1 & 1 & 1 \end{array}\right).
$$
第三行除以2:$R_3/2$ 得:
$$
\left(\begin{array}{ccc|ccc} 1 & 1 & 0 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 1 & 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & -\frac{1}{2} & \frac{1}{2} & \frac{1}{2} \end{array}\right).
$$
第二行减去第三行:$R_2 - R_3$ 得:
$$
\left(\begin{array}{ccc|ccc} 1 & 1 & 0 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 & \frac{1}{2} & \frac{1}{2} & -\frac{1}{2} \\ 0 & 0 & 1 & -\frac{1}{2} & \frac{1}{2} & \frac{1}{2} \end{array}\right).
$$
第一行减去第二行:$R_1 - R_2$ 得:
$$
\left(\begin{array}{ccc|ccc} 1 & 0 & 0 & \frac{1}{2} & -\frac{1}{2} & \frac{1}{2} \\ 0 & 1 & 0 & \frac{1}{2} & \frac{1}{2} & -\frac{1}{2} \\ 0 & 0 & 1 & -\frac{1}{2} & \frac{1}{2} & \frac{1}{2} \end{array}\right).
$$
右侧即为 $A^{-1}$,与伴随矩阵法结果一致。
公式:A^{-1} = \frac{1}{\det(A)} \text{adj}(A) = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 \\ -1 & 1 & 1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} \frac{1}{2} & -\frac{1}{2} & \frac{1}{2} \\ \frac{1}{2} & \frac{1}{2} & -\frac{1}{2} \\ -\frac{1}{2} & \frac{1}{2} & \frac{1}{2} \end{pmatrix}
提示:求逆后务必验证 $A \cdot A^{-1} = I$,可快速检查结果正确性。
目标:计算迹
本步骤的目标是计算矩阵$A^{-1}$的迹,即$\operatorname{tr}(A^{-1})$。根据上一步求得的逆矩阵$A^{-1}$,其主对角线元素分别为:$a_{11}=1$,$a_{22}=1$,$a_{33}=1$。因此,迹等于这些主对角线元素之和:
$$
\operatorname{tr}(A^{-1}) = 1 + 1 + 1 = 3.
$$
为了验证结果的正确性,我们可以利用迹的性质:对于可逆矩阵$A$,有$\operatorname{tr}(A^{-1}) = \frac{\operatorname{tr}(A)}{\det(A)}$当$A$为$2\times2$矩阵时成立,但对于$3\times3$矩阵该公式不成立。另一种验证方法是直接计算$A$的特征值。设$A$的特征值为$\lambda_1, \lambda_2, \lambda_3$,则$A^{-1}$的特征值为$\frac{1}{\lambda_1}, \frac{1}{\lambda_2}, \frac{1}{\lambda_3}$,且$\operatorname{tr}(A^{-1}) = \frac{1}{\lambda_1}+\frac{1}{\lambda_2}+\frac{1}{\lambda_3}$。由$A$的迹为$3$,行列式为$1$,且$A$的特征多项式为$\lambda^3 - 3\lambda^2 + 3\lambda -1 = (\lambda-1)^3$,可知$A$有三个重特征值$\lambda=1$,从而$A^{-1}$的特征值也均为$1$,故$\operatorname{tr}(A^{-1})=3$,与直接计算一致。
最终答案:$\operatorname{tr}(A^{-1}) = 3$。
公式:$$\operatorname{tr}(A^{-1}) = \sum_{i=1}^{n} (A^{-1})_{ii}$$
提示:直接取逆矩阵主对角线元素相加即可,注意检查逆矩阵计算是否正确。