下册 7.2 多元函数的可微性 第18题
📝 题目
18.证明下列 $f(x, y)$ 在点 $(0,0)$ 处连续,但不可微.
(1)$\displaystyle f(x, y)=\left\{\begin{array}{l}\frac{(x+y) \sin (x y)}{x^{2}+y^{2}},(x, y) \neq(0,0), \\ 0,(x, y)=(0,0) .\end{array}\right.$
(2)$\displaystyle f(x, y)=\left\{\begin{array}{l}\frac{y^{3}}{x^{2}+y^{2}} \sin \frac{y}{x}, x \neq 0, \\ 0, x=0 .\end{array}(\right.$ 华东师大 2009)
(3)$\displaystyle f(x, y)=\left\{\begin{array}{l}y \sin \frac{1}{x^{2}+y^{2}}, x^{2}+y^{2} \neq 0, \\ 0, x^{2}+y^{2}=0 .\end{array}\right.$
💡 答案解析
\section*{解题过程:}
(1)因为
$$
\left|\frac{(x+y) \sin (x y)}{x^{2}+y^{2}}\right| \leqslant\left|\frac{(x+y) x y}{x^{2}+y^{2}}\right| \leqslant \frac{|x+y|}{2} \leqslant \frac{|x|}{2}+\frac{|y|}{2} \text {, 且 } \lim _{\substack{x \rightarrow 0 \\ y \rightarrow 0}}\left(\frac{|x|}{2}+\frac{|y|}{2}\right)=0 \text {. }
$$
故 $\lim _{\substack{x \rightarrow 0 \\ y \rightarrow 0}} f(x, y)=f(0,0)=0$ .从而 $f(x, y)$ 在点 $(0,0)$ 处连续.
下证:$f(x, y)$ 在点 $(0,0)$ 处不可微.
$$
f_{x}(0,0)=\lim _{x \rightarrow 0} \frac{f(x, 0)-f(0,0)}{x-0}=0, \quad f_{y}(0,0)=\lim _{y \rightarrow 0} \frac{f(0, y)-f(0,0)}{y-0}=0
$$
由于 $\displaystyle \lim _{\substack{\Delta x \rightarrow 0 \\ y=k x}} \frac{(\Delta x+\Delta y) \sin [(\Delta x)(\Delta y)]}{\sqrt{\left[(\Delta x)^{2}+(\Delta y)^{2}\right]^{3}}}=\lim _{\substack{\Delta x \rightarrow 0 \\ y=k x}} \frac{(1+k) \Delta x \sin \left[k(\Delta x)^{2}\right]}{\sqrt{\left(1+k^{2}\right)^{3}(\Delta x)^{3}}}=\frac{k(1+k)}{\left(1+k^{2}\right)^{\frac{2}{3}}}$ 与 $k$ 有关,故 $f(x, y)$ 在点 $(0,0)$处不可微.
(2)由于
$$
\left|\frac{y^{3}}{x^{2}+y^{2}} \sin \frac{y}{x}\right| \leqslant\left|\frac{y^{3}}{x^{2}+y^{2}}\right| \leqslant|y| \rightarrow 0,(x, y) \rightarrow(0,0)
$$
得 $\lim _{\substack{x \rightarrow 0 \\ y \rightarrow 0}} f(x, y)=0=f(0,0)$ ,所以 $f(x, y)$ 在点 $(0,0)$ 处连续.
$$
\begin{aligned}
& f_{x}(0,0)=\lim _{\Delta x \rightarrow 0} \frac{f(0+\Delta x, 0)-f(0,0)}{\Delta x}=\lim _{\Delta x \rightarrow 0} \frac{0-0}{\Delta x}=0 \\
& f_{y}(0,0)=\lim _{\Delta y \rightarrow 0} \frac{f(0,0+\Delta y)-f(0,0)}{\Delta y}=\lim _{\Delta y \rightarrow 0} \frac{0-0}{\Delta y}=0
\end{aligned}
$$
因 $\displaystyle \lim _{\substack{\Delta x \rightarrow 0 \\ y=k x}} \frac{(\Delta y)^{3}}{\sqrt{\left[(\Delta x)^{2}+(\Delta y)^{2}\right]^{3}}} \sin \frac{\Delta y}{\Delta x}=\lim _{\substack{\Delta x \rightarrow 0 \\ y=k x}} \frac{(k \Delta x)^{3} \sin k}{\sqrt{\left(1+k^{2}\right)^{3}(\Delta x)^{3}}}=\frac{k^{3} \sin k}{\left(1+k^{2}\right)^{\frac{2}{3}}}$ 与 $k$ 有关,故 $f(x, y)$ 在点 $(0,0)$ 处不可微。
(3)由于 $\displaystyle \lim _{\substack{x \rightarrow 0 \\ y \rightarrow 0}} f(x, y)=\lim _{\substack{x \rightarrow 0 \\ y \rightarrow 0}} y \sin \frac{1}{x^{2}+y^{2}}=0=f(0,0)$ ,故函数 $f(x, y)$ 在点 $(0,0)$ 处连续.
$$
\begin{aligned}
f_{x}(0,0) & =\lim _{\Delta x \rightarrow 0} \frac{f(0+\Delta x, 0)-f(0,0)}{\Delta x}=\lim _{\Delta x \rightarrow 0} \frac{0-0}{\Delta x}=0 . \\
f_{y}(0,0) & =\lim _{\Delta y \rightarrow 0} \frac{f(0,0+\Delta y)-f(0,0)}{\Delta y}=\lim _{\Delta y \rightarrow 0} \frac{\Delta y \sin \frac{1}{(\Delta y)^{2}}-0}{\Delta y}=\lim _{\Delta y \rightarrow 0} \sin \frac{1}{(\Delta y)^{2}} \text {, 不存在. }
\end{aligned}
$$
故函数 $f(x, y)$ 在点 $(0,0)$ 处关于 $y$ 的偏导数不存在.进一步得 $f(x, y)$ 在点 $(0,0)$ 处不可微.
📋 详细解题步骤
步骤 1/8
目标:证明连续性
对于 (1),利用不等式 $|\sin(xy)| \leq |xy|$,有 $\left|\frac{(x+y)\sin(xy)}{x^2+y^2}\right| \leq \left|\frac{(x+y)xy}{x^2+y^2}\right| \leq \frac{|x+y|}{2} \leq \frac{|x|}{2}+\frac{|y|}{2}$。当 $(x,y)\to(0,0)$ 时,右边趋于 0,故 $\lim_{(x,y)\to(0,0)} f(x,y)=0=f(0,0)$,连续。
公式:$|\sin t| \leq |t|$,$x^2+y^2 \geq 2|xy|$
提示:注意使用 $|\sin(xy)| \leq |xy|$ 放缩,并利用 $x^2+y^2 \geq 2|xy|$ 得到上界。
步骤 2/8
目标:计算偏导数
计算 $f_x(0,0)=\lim_{x\to 0}\frac{f(x,0)-f(0,0)}{x}=0$,$f_y(0,0)=\lim_{y\to 0}\frac{f(0,y)-f(0,0)}{y}=0$。
公式:偏导数定义
提示:注意 $f(x,0)=0$,$f(0,y)=0$,所以偏导数为 0。
步骤 3/8
目标:证明不可微(1)
考虑沿路径 $y=kx$ 的增量极限:$\lim_{(\Delta x,\Delta y)\to(0,0)}\frac{f(\Delta x,\Delta y)-f(0,0)-f_x(0,0)\Delta x-f_y(0,0)\Delta y}{\sqrt{(\Delta x)^2+(\Delta y)^2}} = \lim_{\Delta x\to 0}\frac{(1+k)\Delta x \sin(k(\Delta x)^2)}{\sqrt{(1+k^2)^3}(\Delta x)^3} = \frac{k(1+k)}{(1+k^2)^{3/2}}$,该极限依赖于 $k$,故不可微。
公式:可微定义:$\lim_{(\Delta x,\Delta y)\to(0,0)}\frac{\Delta f - f_x\Delta x - f_y\Delta y}{\sqrt{(\Delta x)^2+(\Delta y)^2}}=0$
提示:注意 $\sin(k(\Delta x)^2) \sim k(\Delta x)^2$ 当 $\Delta x\to 0$,从而得到与 $k$ 有关的极限。
步骤 4/8
目标:证明连续性(2)
对于 (2),$\left|\frac{y^3}{x^2+y^2}\sin\frac{y}{x}\right| \leq \left|\frac{y^3}{x^2+y^2}\right| \leq |y|$,当 $(x,y)\to(0,0)$ 时,$|y|\to 0$,故 $\lim f(x,y)=0=f(0,0)$,连续。
公式:$|\sin\frac{y}{x}|\leq 1$,$\frac{|y|^3}{x^2+y^2} \leq |y|$
提示:注意 $x=0$ 时函数定义为 0,但极限路径中 $x\neq 0$ 不影响。
步骤 5/8
目标:计算偏导数(2)
$f_x(0,0)=\lim_{\Delta x\to 0}\frac{f(\Delta x,0)-0}{\Delta x}=0$,$f_y(0,0)=\lim_{\Delta y\to 0}\frac{f(0,\Delta y)-0}{\Delta y}=0$。
公式:偏导数定义
提示:注意 $f(x,0)=0$,$f(0,y)=0$。
步骤 6/8
目标:证明不可微(2)
沿路径 $y=kx$,$\lim_{\Delta x\to 0}\frac{(k\Delta x)^3 \sin k}{\sqrt{(1+k^2)^3}(\Delta x)^3} = \frac{k^3 \sin k}{(1+k^2)^{3/2}}$,与 $k$ 有关,故不可微。
公式:可微定义
提示:注意 $\sin\frac{y}{x}=\sin k$ 为常数,直接代入。
步骤 7/8
目标:证明连续性(3)
对于 (3),$|y\sin\frac{1}{x^2+y^2}| \leq |y| \to 0$ 当 $(x,y)\to(0,0)$,故 $\lim f(x,y)=0=f(0,0)$,连续。
公式:$|\sin|\leq 1$
提示:注意 $x^2+y^2\neq 0$ 时定义,极限为 0。
步骤 8/8
目标:证明不可微(3)
计算 $f_x(0,0)=0$,但 $f_y(0,0)=\lim_{\Delta y\to 0}\frac{\Delta y \sin\frac{1}{(\Delta y)^2}}{\Delta y} = \lim_{\Delta y\to 0}\sin\frac{1}{(\Delta y)^2}$ 不存在,故偏导数不存在,因此不可微。
公式:偏导数定义
提示:注意 $f_y(0,0)$ 极限不存在,因为 $\sin\frac{1}{(\Delta y)^2}$ 振荡。
📷 拍照上传批改
拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。