河南大学 2026年高等代数第3题
📝 题目
3.设 $\displaystyle \alpha_{1}=(a, 2,0)^{T}, \alpha_{2}=(-2,1,5)^{T}, \alpha_{3}=(-1,1,4)^{T}, \beta=(1, b, c)^{T}$ ,对 $\displaystyle a, b, c$ 进行讨论完成下列问题:
(1)$\displaystyle \beta$ 可由 $\displaystyle \alpha_{1}, \alpha_{2}, \alpha_{3}$ 线性表出且表示唯一;
(2)$\displaystyle \beta$ 不可由 $\displaystyle \alpha_{1}, \alpha_{2}, \alpha_{3}$ 线性表出;
(3)$\displaystyle \beta$ 可由 $\displaystyle \alpha_{1}, \alpha_{2}, \alpha_{3}$ 线性表出但表示不唯一并求其表达式.
💡 答案解析
暂无答案解析
📋 详细解题步骤
步骤 1/7
目标:建立线性方程组
设 $x_1\alpha_1 + x_2\alpha_2 + x_3\alpha_3 = \beta$,即
\[
\begin{cases}
a x_1 - 2x_2 - x_3 = 1 \\
2x_1 + x_2 + x_3 = b \\
0x_1 + 5x_2 + 4x_3 = c
\end{cases}
\]
写成矩阵形式 $A\mathbf{x}=\beta$,其中
\[
A = \begin{pmatrix}
a & -2 & -1 \\
2 & 1 & 1 \\
0 & 5 & 4
\end{pmatrix},
\mathbf{x} = \begin{pmatrix}x_1 \\ x_2 \\ x_3\end{pmatrix},
\beta = \begin{pmatrix}1 \\ b \\ c\end{pmatrix}.
\]
提示:注意系数矩阵的构造,不要遗漏负号。
步骤 2/7
目标:对增广矩阵进行初等行变换
对增广矩阵 $(A|\beta)$ 进行初等行变换:
\[
\begin{pmatrix}
a & -2 & -1 & 1 \\
2 & 1 & 1 & b \\
0 & 5 & 4 & c
\end{pmatrix}
\xrightarrow{R_2 \leftrightarrow R_1}
\begin{pmatrix}
2 & 1 & 1 & b \\
a & -2 & -1 & 1 \\
0 & 5 & 4 & c
\end{pmatrix}
\xrightarrow{R_2 - \frac{a}{2}R_1}
\begin{pmatrix}
2 & 1 & 1 & b \\
0 & -2-\frac{a}{2} & -1-\frac{a}{2} & 1-\frac{ab}{2} \\
0 & 5 & 4 & c
\end{pmatrix}.
\]
令 $d = -2-\frac{a}{2} = -\frac{4+a}{2}$,$e = -1-\frac{a}{2} = -\frac{2+a}{2}$,$f = 1-\frac{ab}{2}$,则矩阵为
\[
\begin{pmatrix}
2 & 1 & 1 & b \\
0 & d & e & f \\
0 & 5 & 4 & c
\end{pmatrix}.
\]
提示:交换行时注意保持矩阵等价;消元时注意分数运算。
步骤 3/7
目标:继续行变换化为行阶梯形
交换 $R_2$ 和 $R_3$(若 $d=0$ 则需小心,但先一般处理):
\[
\xrightarrow{R_2 \leftrightarrow R_3}
\begin{pmatrix}
2 & 1 & 1 & b \\
0 & 5 & 4 & c \\
0 & d & e & f
\end{pmatrix}
\xrightarrow{R_3 - \frac{d}{5}R_2}
\begin{pmatrix}
2 & 1 & 1 & b \\
0 & 5 & 4 & c \\
0 & 0 & e-\frac{4d}{5} & f-\frac{cd}{5}
\end{pmatrix}.
\]
计算 $e-\frac{4d}{5} = -\frac{2+a}{2} - \frac{4}{5}\left(-\frac{4+a}{2}\right) = -\frac{2+a}{2} + \frac{4(4+a)}{10} = -\frac{2+a}{2} + \frac{2(4+a)}{5} = \frac{-5(2+a) + 4(4+a)}{10} = \frac{-10-5a+16+4a}{10} = \frac{6 - a}{10}$。
$f-\frac{cd}{5} = 1-\frac{ab}{2} - \frac{c}{5}\left(-\frac{4+a}{2}\right) = 1-\frac{ab}{2} + \frac{c(4+a)}{10} = \frac{10 - 5ab + c(4+a)}{10}$。
因此增广矩阵化为
\[
\begin{pmatrix}
2 & 1 & 1 & b \\
0 & 5 & 4 & c \\
0 & 0 & \frac{6-a}{10} & \frac{10 - 5ab + c(4+a)}{10}
\end{pmatrix}.
\]
提示:注意分数化简,避免计算错误。
步骤 4/7
目标:讨论情况(1):唯一表示
当 $\frac{6-a}{10} \neq 0$ 即 $a \neq 6$ 时,系数矩阵满秩,方程组有唯一解,$\beta$ 可由 $\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3$ 唯一线性表出。
提示:系数矩阵满秩时,方程组有唯一解。
步骤 5/7
目标:讨论情况(2):无解
当 $a=6$ 时,第三行变为 $0 \cdot x_3 = \frac{10 - 30b + 10c}{10} = 1 - 3b + c$。若 $1-3b+c \neq 0$,即 $c \neq 3b-1$,则方程组无解,$\beta$ 不可由 $\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3$ 线性表出。
提示:注意 $a=6$ 时第三行系数为零,需检查常数项是否为零。
步骤 6/7
目标:讨论情况(3):无穷多解
当 $a=6$ 且 $c = 3b-1$ 时,方程组有无穷多解,$\beta$ 可由 $\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3$ 线性表出但表示不唯一。此时增广矩阵为
\[
\begin{pmatrix}
2 & 1 & 1 & b \\
0 & 5 & 4 & c \\
0 & 0 & 0 & 0
\end{pmatrix},
\]
其中 $c=3b-1$。取 $x_3$ 为自由变量,令 $x_3 = t$,则
\[
\begin{cases}
5x_2 + 4t = c \\
2x_1 + x_2 + t = b
\end{cases}
\Rightarrow
\begin{cases}
x_2 = \frac{c-4t}{5} \\
x_1 = \frac{b - x_2 - t}{2} = \frac{b - \frac{c-4t}{5} - t}{2} = \frac{5b - c + 4t - 5t}{10} = \frac{5b - c - t}{10}
\end{cases}.
\]
代入 $c=3b-1$ 得
\[
x_1 = \frac{5b - (3b-1) - t}{10} = \frac{2b+1-t}{10},\quad x_2 = \frac{3b-1-4t}{5}.
\]
因此表达式为
\[
\beta = \frac{2b+1-t}{10}\alpha_1 + \frac{3b-1-4t}{5}\alpha_2 + t\alpha_3,\quad t \in \mathbb{R}.
\]
提示:自由变量取 $x_3$,注意回代时不要出错。
步骤 7/7
目标:总结答案
(1)当 $a \neq 6$ 时,$\beta$ 可由 $\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3$ 唯一线性表出。
(2)当 $a=6$ 且 $c \neq 3b-1$ 时,$\beta$ 不可由 $\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3$ 线性表出。
(3)当 $a=6$ 且 $c = 3b-1$ 时,$\beta$ 可由 $\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3$ 线性表出且表示不唯一,表达式为
\[
\beta = \frac{2b+1-t}{10}\alpha_1 + \frac{3b-1-4t}{5}\alpha_2 + t\alpha_3,\quad t \in \mathbb{R}.
\]
提示:注意区分三种情况的条件。
📷 拍照上传批改
拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。