同济高数 第9章 第9-5-11题

教材习题

📝 题目

11.求由下列方程组所确定的函数的导数或偏导数: (1)设 $\left\{\begin{array}{l}z=x^{2}+y^{2}, \\ x^{2}+2 y^{2}+3 z^{2}=20,\end{array}\right.$ 求 $\displaystyle \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{~d} x}, \frac{\mathrm{~d} z}{\mathrm{~d} x}$ ; (2)设 $\left\{\begin{array}{l}x+y+z=0, \\ x^{2}+y^{2}+z^{2}=1,\end{array}\right.$ 求 $\displaystyle \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{~d} z}, \frac{\mathrm{~d} y}{\mathrm{~d} z}$ ; (3)设 $\left\{\begin{array}{l}u=f(u x, v+y), \\ v=g\left(u-x, v^{2} y\right),\end{array}\right.$ 其中 $f, g$ 具有一阶连续偏导数,求 $\displaystyle \frac{\partial u}{\partial x}, \frac{\partial v}{\partial x}$ ; (4)设 $\left\{\begin{array}{l}x=\mathrm{e}^{u}+u \sin v, \\ y=\mathrm{e}^{u}-u \cos v,\end{array}\right.$ 求 $\displaystyle \frac{\partial u}{\partial x}, \frac{\partial u}{\partial y}, \frac{\partial v}{\partial x}, \frac{\partial v}{\partial y}$ .

💡 答案解析

[AI解答]

[AI解答]

**(1)** 设方程组 $$ \begin{cases} z = x^2 + y^2, \\ x^2 + 2y^2 + 3z^2 = 20, \end{cases} $$ 求 $\displaystyle\frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{~d} x}, \frac{\mathrm{d} z}{\mathrm{~d} x}$。

**解**:将两式分别对 $x$ 求导,注意 $y, z$ 是 $x$ 的函数。

由第一式: $$ \frac{\mathrm{d} z}{\mathrm{d} x} = 2x + 2y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x}. \tag{1} $$

由第二式: $$ 2x + 4y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} + 6z \frac{\mathrm{d} z}{\mathrm{d} x} = 0. \tag{2} $$

将 (1) 代入 (2): $$ 2x + 4y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} + 6z \left( 2x + 2y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} \right) = 0, $$ 即 $$ 2x + 4y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} + 12xz + 12yz \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} = 0. $$

合并含 $\displaystyle\frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x}$ 的项: $$ (4y + 12yz) \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} = -2x - 12xz, $$ 所以 $$ \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} = \frac{-2x(1 + 6z)}{4y(1 + 3z)} = -\frac{x(1+6z)}{2y(1+3z)}. $$

再由 (1) 得: $$ \frac{\mathrm{d} z}{\mathrm{d} x} = 2x + 2y \cdot \left( -\frac{x(1+6z)}{2y(1+3z)} \right) = 2x - \frac{x(1+6z)}{1+3z}. $$

通分: $$ \frac{\mathrm{d} z}{\mathrm{d} x} = \frac{2x(1+3z) - x(1+6z)}{1+3z} = \frac{2x + 6xz - x - 6xz}{1+3z} = \frac{x}{1+3z}. $$

因此: $$ \boxed{\frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} = -\frac{x(1+6z)}{2y(1+3z)}},\quad \boxed{\frac{\mathrm{d} z}{\mathrm{d} x} = \frac{x}{1+3z}}. $$

---

**(2)** 设 $$ \begin{cases} x + y + z = 0, \\ x^2 + y^2 + z^2 = 1, \end{cases} $$ 求 $\displaystyle\frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{~d} z}, \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{~d} z}$。

**解**:视 $x, y$ 为 $z$ 的函数,对 $z$ 求导。

第一式: $$ \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} + \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} + 1 = 0 \quad\Rightarrow\quad \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} + \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} = -1. \tag{1} $$

第二式: $$ 2x \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} + 2y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} + 2z = 0 \quad\Rightarrow\quad x \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} + y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} = -z. \tag{2} $$

解线性方程组 (1)(2),将 (1) 乘以 $y$ 得: $$ y \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} + y \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} = -y. $$ 减去 (2): $$ (y - x) \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} = -y + z, $$ 所以 $$ \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} = \frac{z - y}{y - x}. $$

同理,将 (1) 乘以 $x$ 得: $$ x \frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} + x \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} = -x, $$ 减去 (2): $$ (x - y) \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} = -x + z, $$ 所以 $$ \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} = \frac{z - x}{x - y}. $$

因此: $$ \boxed{\frac{\mathrm{d} x}{\mathrm{d} z} = \frac{z - y}{y - x}},\quad \boxed{\frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} z} = \frac{z - x}{x - y}}. $$

---

**(3)** 设 $$ \begin{cases} u = f(u x, v + y), \\ v = g(u - x, v^2 y), \end{cases} $$ 其中 $f, g$ 具有一阶连续偏导数,求 $\displaystyle\frac{\partial u}{\partial x}, \frac{\partial v}{\partial x}$。

**解**:令 $F_1 = u - f(u x, v + y) = 0$,$F_2 = v - g(u - x, v^2 y) = 0$,对 $x$ 求偏导,视 $u, v$ 为 $x, y$ 的函数,此处 $y$ 视为常数。

对第一式两边关于 $x$ 求偏导: $$ \frac{\partial u}{\partial x} = f_1 \cdot \left( u + x \frac{\partial u}{\partial x} \right) + f_2 \cdot \frac{\partial v}{\partial x}, $$ 其中 $f_1 = \frac{\partial f}{\partial (ux)}$,$f_2 = \frac{\partial f}{\partial (v+y)}$。

整理得: $$ \frac{\partial u}{\partial x} - f_1 x \frac{\partial u}{\partial x} - f_2 \frac{\partial v}{\partial x} = f_1 u, $$ 即 $$ (1 - x f_1) \frac{\partial u}{\partial x} - f_2 \frac{\partial v}{\partial x} = f_1 u. \tag{1} $$

对第二式关于 $x$ 求偏导: $$ \frac{\partial v}{\partial x} = g_1 \cdot \left( \frac{\partial u}{\partial x} - 1 \right) + g_2 \cdot \left( 2v y \frac{\partial v}{\partial x} \right), $$ 其中 $g_1 = \frac{\partial g}{\partial (u-x)}$,$g_2 = \frac{\partial g}{\partial (v^2 y)}$。

整理得: $$ \frac{\partial v}{\partial x} - g_1 \frac{\partial u}{\partial x} - 2v y g_2 \frac{\partial v}{\partial x} = -g_1, $$ 即 $$ - g_1 \frac{\partial u}{\partial x} + (1 - 2v y g_2) \frac{\partial v}{\partial x} = -g_1. \tag{2} $$

解线性方程组 (1)(2),系数行列式: $$ \Delta = \begin{vmatrix} 1 - x f_1 & -f_2 \\ -g_1 & 1 - 2v y g_2 \end{vmatrix} = (1 - x f_1)(1 - 2v y g_2) - f_2 g_1. $$

则: $$ \frac{\partial u}{\partial x} = \frac{ \begin{vmatrix} f_1 u & -f_2 \\ -g_1 & 1 - 2v y g_2 \end{vmatrix} }{\Delta} = \frac{ f_1 u (1 - 2v y g_2) - f_2 g_1 }{\Delta}. $$

$$ \frac{\partial v}{\partial x} = \frac{ \begin{vmatrix} 1 - x f_1 & f_1 u \\ -g_1 & -g_1 \end{vmatrix} }{\Delta} = \frac{ -(1 - x f_1)

📋 详细解题步骤

步骤 1/7
目标:将方程组中的每个方程对自变量求导,注意隐函数关系
对于第(1)题,将z=x^2+y^2和x^2+2y^2+3z^2=20两边对x求导,得到dz/dx=2x+2y dy/dx和2x+4y dy/dx+6z dz/dx=0。
公式:dz/dx = 2x + 2y dy/dx; 2x + 4y dy/dx + 6z dz/dx = 0
提示:注意y和z都是x的函数,求导时要用链式法则。
步骤 2/7
目标:解线性方程组得到dy/dx和dz/dx
将第一个导数表达式代入第二个方程,解出dy/dx,再代回得到dz/dx。
公式:dy/dx = -x(1+6z)/(2y(1+3z)); dz/dx = x/(1+3z)
提示:注意化简时合并同类项,分母不为零。
步骤 3/7
目标:对第(2)题,将x和y视为z的函数,对z求导
对x+y+z=0和x^2+y^2+z^2=1两边对z求导,得到dx/dz+dy/dz=-1和x dx/dz+y dy/dz=-z。
公式:dx/dz + dy/dz = -1; x dx/dz + y dy/dz = -z
提示:注意z是自变量,求导时x和y是z的函数。
步骤 4/7
目标:解线性方程组得到dx/dz和dy/dz
解关于dx/dz和dy/dz的线性方程组,得到dx/dz=(z-y)/(y-x),dy/dz=(z-x)/(x-y)。
公式:dx/dz = (z-y)/(y-x); dy/dz = (z-x)/(x-y)
提示:注意分母不为零,且结果对称。
步骤 5/7
目标:对第(3)题,将方程写为隐函数形式,对x求偏导
令F1=u-f(ux, v+y)=0,F2=v-g(u-x, v^2 y)=0,对x求偏导,得到关于∂u/∂x和∂v/∂x的线性方程组。
公式:(1-x f1) ∂u/∂x - f2 ∂v/∂x = f1 u; -g1 ∂u/∂x + (1-2v y g2) ∂v/∂x = -g1
提示:f1, f2, g1, g2分别表示f和g对第一个和第二个中间变量的偏导数。
步骤 6/7
目标:用克莱姆法则解出∂u/∂x和∂v/∂x
计算系数行列式Δ,然后利用公式得到∂u/∂x和∂v/∂x的表达式。
公式:∂u/∂x = [f1 u (1-2v y g2) - f2 g1] / Δ; ∂v/∂x = [-(1-x f1) g1 - f1 u g1] / Δ
提示:注意行列式计算要仔细,分母Δ不为零。
步骤 7/7
目标:对第(4)题,将x和y视为u和v的函数,求雅可比矩阵的逆
将方程组两边对x和y求偏导,得到关于∂u/∂x, ∂v/∂x, ∂u/∂y, ∂v/∂y的线性方程组,解之。
公式:∂u/∂x = (cos v)/(e^u (1+sin v cos v)?); 具体结果见答案
提示:注意利用隐函数定理,雅可比行列式不为零。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。