同济高数 第9章 第9-5-12题

教材习题

📝 题目

12.设 $y=f(x, t)$ ,而 $t=t(x, y)$ 是由方程 $F(x, y, t)=0$ 所确定的函数,其中 $f, F$ 都具有一阶连续偏导数.试证明

$$ \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{~d} x}=\frac{\frac{\partial f}{\partial x} \frac{\partial F}{\partial t}-\frac{\partial f}{\partial t} \frac{\partial F}{\partial x}}{\frac{\partial f}{\partial t} \frac{\partial F}{\partial y}+\frac{\partial F}{\partial t}} $$

💡 答案解析

[AI解答]

[AI解答]

我们已知 $ y = f(x, t) $,且 $ t = t(x, y) $ 由隐式方程 $ F(x, y, t) = 0 $ 确定。 目标是求 $\displaystyle \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x}$。

**第一步:对 $ y = f(x, t) $ 两边关于 $ x $ 求全导数** 由于 $ t $ 是 $ x $ 和 $ y $ 的函数,而 $ y $ 又是 $ x $ 的函数,所以: $$ \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} = \frac{\partial f}{\partial x} + \frac{\partial f}{\partial t} \cdot \frac{\mathrm{d} t}{\mathrm{d} x} $$ 记作: $$ \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} = f_x + f_t \cdot \frac{\mathrm{d} t}{\mathrm{d} x} \quad (1) $$

**第二步:对隐式方程 $ F(x, y, t) = 0 $ 两边关于 $ x $ 求全导数** 注意 $ y = y(x), t = t(x, y(x)) $,因此: $$ \frac{\partial F}{\partial x} + \frac{\partial F}{\partial y} \cdot \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} + \frac{\partial F}{\partial t} \cdot \frac{\mathrm{d} t}{\mathrm{d} x} = 0 $$ 即: $$ F_x + F_y \cdot \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} + F_t \cdot \frac{\mathrm{d} t}{\mathrm{d} x} = 0 \quad (2) $$

**第三步:从(1)(2)中消去 $\displaystyle \frac{\mathrm{d} t}{\mathrm{d} x}$** 由(1)得: $$ \frac{\mathrm{d} t}{\mathrm{d} x} = \frac{ \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} - f_x }{f_t} $$ 代入(2): $$ F_x + F_y \cdot \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} + F_t \cdot \frac{ \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} - f_x }{f_t} = 0 $$

**第四步:整理求解 $\displaystyle \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x}$** 将含 $\displaystyle \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x}$ 的项合并: $$ F_x - \frac{F_t f_x}{f_t} + \left( F_y + \frac{F_t}{f_t} \right) \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} = 0 $$ 于是: $$ \left( F_y + \frac{F_t}{f_t} \right) \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} = \frac{F_t f_x}{f_t} - F_x $$ 两边乘以 $ f_t $: $$ ( f_t F_y + F_t ) \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} = f_x F_t - f_t F_x $$ 因此: $$ \frac{\mathrm{d} y}{\mathrm{d} x} = \frac{ f_x F_t - f_t F_x }{ f_t F_y + F_t } $$

这正是要证明的公式。

**难度评级**:★★★☆☆ 涉及多元隐函数与复合函数求导,需要仔细处理链式法则与消元,但思路清晰,计算量适中。

📋 详细解题步骤

步骤 1/4
目标:对 y = f(x, t) 两边关于 x 求全导数
由于 t 是 x 和 y 的函数,而 y 又是 x 的函数,所以 dy/dx = ∂f/∂x + ∂f/∂t * dt/dx。
公式:dy/dx = f_x + f_t * dt/dx
提示:注意 t 依赖于 x 和 y,而 y 依赖于 x,因此求导时需使用链式法则。
步骤 2/4
目标:对隐式方程 F(x, y, t) = 0 两边关于 x 求全导数
注意 y = y(x), t = t(x, y(x)),因此 F_x + F_y * dy/dx + F_t * dt/dx = 0。
公式:F_x + F_y * dy/dx + F_t * dt/dx = 0
提示:同样使用链式法则,注意 y 和 t 都是 x 的函数。
步骤 3/4
目标:从两个方程中消去 dt/dx
由第一步得 dt/dx = (dy/dx - f_x)/f_t,代入第二步方程。
公式:F_x + F_y * dy/dx + F_t * (dy/dx - f_x)/f_t = 0
提示:代入时注意分母 f_t 不为零。
步骤 4/4
目标:整理求解 dy/dx
将含 dy/dx 的项合并:F_x - (F_t f_x)/f_t + (F_y + F_t/f_t) dy/dx = 0,然后两边乘以 f_t 得 (f_t F_y + F_t) dy/dx = f_x F_t - f_t F_x,因此 dy/dx = (f_x F_t - f_t F_x)/(f_t F_y + F_t)。
公式:dy/dx = (f_x F_t - f_t F_x)/(f_t F_y + F_t)
提示:注意最终结果与题目一致。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。