下册 7.2 多元函数的可微性 第12题
📝 题目
12.证明下列 $f(x, y)$ 在原点 $(0,0)$ 处连续,但不可微.
(1)$\displaystyle f(x, y)=\left\{\begin{array}{l}\frac{x^{2} y^{2}}{\sqrt{\left(x^{2}+y^{2}\right)^{3}}},(x, y) \neq(0,0), \\ 0,(x, y)=(0,0) .\end{array}\right.$
(2)$\displaystyle f(x, y)=\left\{\begin{array}{l}x-y+\frac{x^{2} y^{2}}{\sqrt{\left(x^{2}+y^{2}\right)^{3}}},(x, y) \neq(0,0), \\ 0,(x, y)=(0,0) .\end{array}\right.$
💡 答案解析
\section*{解题过程:}
(1)因为
$$
0 \leqslant \frac{x^{2} y^{2}}{\left(x^{2}+y^{2}\right)^{\frac{3}{2}}} \leqslant \frac{\left(x^{2}+y^{2}\right)^{2}}{\left(x^{2}+y^{2}\right)^{\frac{3}{2}}}=\sqrt{x^{2}+y^{2}} \text {, 且 } \lim _{\substack{x \rightarrow 0 \\ y \rightarrow 0}} \sqrt{x^{2}+y^{2}}=0 \text {, }
$$
所以 $\lim _{\substack{x \rightarrow 0 \\ y \rightarrow 0}} f(x, y)=0=f(0,0)$ .因此 $f(x, y)$ 在点 $(0,0)$ 连续.
因为
$$
f_{x}(0,0)=\lim _{\Delta x \rightarrow 0} \frac{f(0+\Delta x, 0)-f(0,0)}{\Delta x}=\lim _{\Delta x \rightarrow 0} \frac{0}{\Delta x}=0, f_{y}(0,0)=\lim _{\Delta y \rightarrow 0} \frac{f(0,0+\Delta y)-f(0,0)}{\Delta y}=\lim _{\Delta y \rightarrow 0} \frac{0}{\Delta y}=0
$$
所以 $f(x, y)$ 在点 $(0,0)$ 处的偏导数存在.
令 $\Delta x=r \cos \theta, \Delta y=r \sin \theta$ ,则
$$
\frac{\Delta f-\left(f_{x}(0,0) \Delta x+f_{y}(0,0) \Delta y\right)}{\sqrt{(\Delta x)^{2}+(\Delta y)^{2}}}=\frac{(\Delta x)^{2}(\Delta y)^{2}}{\left((\Delta x)^{2}+(\Delta y)^{2}\right)^{2}}=(\sin \theta \cos \theta)^{2} \mapsto 0\left(r \rightarrow 0^{+}\right)
$$
所以 $f(x, y)$ 在点 $(0,0)$ 处不可微.
(2)令 $x=r \cos \theta, y=r \sin \theta$ ,则
$$
\lim _{\substack{x \rightarrow 0 \\ y \rightarrow 0}} f(x, y)=\lim _{r \rightarrow 0^{+}} r\left(\cos \theta-\sin \theta+\cos ^{2} \theta \sin ^{2} \theta\right)=0=f(0,0)
$$
从而 $f(x, y)$ 在点 $(0,0)$ 连续.
由(1)知 $\displaystyle \frac{x^{2} y^{2}}{\sqrt{\left(x^{2}+y^{2}\right)^{3}}}$ 在点 $(0,0)$ 处不可微,而 $x-y$ 在点 $(0,0)$ 处可微,所以 $f(x, y)$ 在点 $(0,0)$ 处不可微.
📋 详细解题步骤
步骤 1/5
目标:证明函数(1)在原点连续
对于 $(x,y)\neq(0,0)$,有 $0 \leq \frac{x^{2} y^{2}}{\sqrt{(x^{2}+y^{2})^{3}}} \leq \frac{(x^{2}+y^{2})^{2}}{\sqrt{(x^{2}+y^{2})^{3}}} = \sqrt{x^{2}+y^{2}}$。由于 $\lim_{(x,y)\to(0,0)} \sqrt{x^{2}+y^{2}} = 0$,由夹逼定理得 $\lim_{(x,y)\to(0,0)} f(x,y) = 0 = f(0,0)$,故连续。
公式:$0 \leq \frac{x^{2} y^{2}}{\sqrt{(x^{2}+y^{2})^{3}}} \leq \sqrt{x^{2}+y^{2}}$
提示:注意使用不等式放缩时,要确保分母不为零,且放缩方向正确。
步骤 2/5
目标:计算函数(1)在原点处的偏导数
由定义:$f_x(0,0) = \lim_{\Delta x \to 0} \frac{f(\Delta x,0)-f(0,0)}{\Delta x} = \lim_{\Delta x \to 0} \frac{0}{\Delta x} = 0$;同理 $f_y(0,0)=0$。故偏导数存在且均为0。
公式:$f_x(0,0)=\lim_{\Delta x\to 0}\frac{f(\Delta x,0)-f(0,0)}{\Delta x}$
提示:计算偏导数时,注意函数在坐标轴上的值为0。
步骤 3/5
目标:证明函数(1)在原点不可微
考虑增量比:令 $\Delta x = r\cos\theta, \Delta y = r\sin\theta$,则 $\frac{\Delta f - (f_x(0,0)\Delta x + f_y(0,0)\Delta y)}{\sqrt{(\Delta x)^2+(\Delta y)^2}} = \frac{(\Delta x)^2(\Delta y)^2}{((\Delta x)^2+(\Delta y)^2)^2} = \cos^2\theta \sin^2\theta$。当 $r\to 0^+$ 时,该比值不趋于0(例如取 $\theta=\pi/4$ 时值为 $1/4$),故不可微。
公式:$\frac{\Delta f}{\sqrt{(\Delta x)^2+(\Delta y)^2}} = \cos^2\theta \sin^2\theta$
提示:不可微的关键是增量比极限不趋于0,注意极坐标变换后表达式与$r$无关。
步骤 4/5
目标:证明函数(2)在原点连续
令 $x=r\cos\theta, y=r\sin\theta$,则 $f(x,y) = r(\cos\theta - \sin\theta + \cos^2\theta\sin^2\theta)$。由于 $|\cos\theta - \sin\theta + \cos^2\theta\sin^2\theta| \leq 3$,故 $|f(x,y)| \leq 3r$,当 $r\to 0$ 时趋于0,所以 $\lim_{(x,y)\to(0,0)} f(x,y)=0=f(0,0)$,连续。
公式:$f(x,y)=r(\cos\theta - \sin\theta + \cos^2\theta\sin^2\theta)$
提示:注意有界量乘以无穷小仍为无穷小。
步骤 5/5
目标:证明函数(2)在原点不可微
函数(2)可写为 $f(x,y) = (x-y) + g(x,y)$,其中 $g(x,y)$ 为(1)中的函数。$x-y$ 在原点可微,而 $g(x,y)$ 在原点不可微(由(1)知)。若 $f$ 可微,则 $g = f - (x-y)$ 也可微,矛盾。故 $f$ 不可微。
公式:无
提示:利用可微函数的线性性质:可微函数之和仍可微。
📷 拍照上传批改
拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。