下册 9.2 第二型曲线积分 第40题

数学分析早年真题

📝 题目

40.证明下列结论. (1)设函数 $u(x, y)$ 在光滑闭合曲线 $L$ 所围成的区域 $D$ 上有二阶连续偏导数,试证明: $\displaystyle \iint_{D}\left(\frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y=\oint_{L} \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s$ 。其中 $n$ 为曲线 $L$ 的外法线方向,$\displaystyle \frac{\partial u}{\partial n}$ 是函数 $u(x, y)$ 沿方向 $n$ 的方向导数. (2)设 $u(x, y)$ 在 $\mathbf{R}^{2}$ 上具有二阶连续的偏导数,证明 $u(x, y)$ 是调和函数(即 $\displaystyle \frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}} \equiv 0$ 的充要条件是对 $\mathbf{R}^{2}$ 内的任意光滑简单闭曲线 $L$ ,总有 $\displaystyle \oint_{L} \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s=0$ .

💡 答案解析

\section*{解题过程:} 因 $\displaystyle \frac{\partial u}{\partial n}=\frac{\partial u}{\partial x} \cos (n, x)+\frac{\partial u}{\partial y} \cos (n, y), \cos (n, x) \mathrm{d} s=\mathrm{d} y, \cos (n, y) \mathrm{d} s=-\mathrm{d} x$ ,所以 $$ \oint_{L} \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s=\oint_{L}\left(\frac{\partial u}{\partial x} \cos (n, x)+\frac{\partial u}{\partial y} \cos (n, y)\right) \mathrm{d} s=\oint_{L}-\frac{\partial u}{\partial y} \mathrm{~d} x+\frac{\partial u}{\partial x} \mathrm{~d} y $$ (1)由格林公式有 $\displaystyle \oint_{L} \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s=\oint_{L} \frac{\partial u}{\partial x} \mathrm{~d} y-\frac{\partial u}{\partial y} \mathrm{~d} x=\iint_{D}\left(\frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}\right) \mathrm{d} \sigma$ . (2)必要性:由格林公式得 $\displaystyle \oint_{L} \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s=\oint_{L} \frac{\partial u}{\partial x} \mathrm{~d} y-\frac{\partial u}{\partial y} \mathrm{~d} x=\iint_{D}\left(\frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y=0$ . 充分性:如果存在点 $M_{0}\left(x_{0}, y_{0}\right)$ 使得 $\displaystyle \frac{\partial^{2} u\left(x_{0}, y_{0}\right)}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u\left(x_{0}, y_{0}\right)}{\partial y^{2}} \neq 0$ .不妨设其大于零.由于 $u(x, y)$ 具有二阶连续偏导数,所以存在 $\delta>0$ ,使得在 $D=O\left(M_{0}, \delta\right)$ 上成立 $\displaystyle \frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}>0$ .于是 $\displaystyle \oint_{L} \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s=\iint_{D}\left(\frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y>0$ .这与条件矛盾,所以 $u$ 是调和函数.

📋 详细解题步骤

步骤 1/5
目标:将外法向导数转化为坐标形式
由于 $\frac{\partial u}{\partial n} = \frac{\partial u}{\partial x} \cos(n,x) + \frac{\partial u}{\partial y} \cos(n,y)$,且对于外法线方向,有 $\cos(n,x) \mathrm{d}s = \mathrm{d}y$,$\cos(n,y) \mathrm{d}s = -\mathrm{d}x$,代入得: $$\oint_L \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{d}s = \oint_L \left( \frac{\partial u}{\partial x} \mathrm{d}y - \frac{\partial u}{\partial y} \mathrm{d}x \right).$$
公式:$$\frac{\partial u}{\partial n} = \frac{\partial u}{\partial x} \cos(n,x) + \frac{\partial u}{\partial y} \cos(n,y)$$
提示:注意外法线方向与坐标轴夹角的关系,$\cos(n,x) \mathrm{d}s = \mathrm{d}y$ 和 $\cos(n,y) \mathrm{d}s = -\mathrm{d}x$ 是常见结论,需牢记符号。
步骤 2/5
目标:应用格林公式将曲线积分转化为二重积分
对曲线积分 $\oint_L \frac{\partial u}{\partial x} \mathrm{d}y - \frac{\partial u}{\partial y} \mathrm{d}x$ 应用格林公式: $$\oint_L P \mathrm{d}x + Q \mathrm{d}y = \iint_D \left( \frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y} \right) \mathrm{d}x \mathrm{d}y,$$ 其中 $P = -\frac{\partial u}{\partial y}$,$Q = \frac{\partial u}{\partial x}$,则 $$\frac{\partial Q}{\partial x} = \frac{\partial^2 u}{\partial x^2}, \quad \frac{\partial P}{\partial y} = -\frac{\partial^2 u}{\partial y^2},$$ 所以 $$\oint_L \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{d}s = \iint_D \left( \frac{\partial^2 u}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial y^2} \right) \mathrm{d}x \mathrm{d}y.$$
公式:格林公式:$$\oint_L P \mathrm{d}x + Q \mathrm{d}y = \iint_D \left( \frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y} \right) \mathrm{d}x \mathrm{d}y$$
提示:注意格林公式中 $P$ 和 $Q$ 的对应关系,以及求偏导时的符号。
步骤 3/5
目标:完成第(1)问的证明
由上述推导,直接得到 $$\iint_D \left( \frac{\partial^2 u}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial y^2} \right) \mathrm{d}x \mathrm{d}y = \oint_L \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{d}s,$$ 即第(1)问得证。
提示:注意区域 $D$ 由光滑闭合曲线 $L$ 围成,且 $u$ 具有二阶连续偏导数,满足格林公式条件。
步骤 4/5
目标:证明必要性:若 $u$ 是调和函数,则对任意闭曲线 $L$ 有 $\oint_L \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{d}s = 0$
若 $u$ 是调和函数,即 $\frac{\partial^2 u}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial y^2} \equiv 0$,则由第(1)问结论,对任意光滑简单闭曲线 $L$ 及其围成的区域 $D$,有 $$\oint_L \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{d}s = \iint_D \left( \frac{\partial^2 u}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial y^2} \right) \mathrm{d}x \mathrm{d}y = 0.$$
提示:必要性直接利用第(1)问的等式,无需额外推导。
步骤 5/5
目标:证明充分性:若对任意闭曲线 $L$ 有 $\oint_L \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{d}s = 0$,则 $u$ 是调和函数
假设存在点 $M_0(x_0, y_0)$ 使得 $\frac{\partial^2 u}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial y^2} \neq 0$,不妨设大于0。由于 $u$ 具有二阶连续偏导数,存在 $\delta > 0$ 使得在圆盘 $D = O(M_0, \delta)$ 内 $\frac{\partial^2 u}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial y^2} > 0$。取 $L$ 为 $D$ 的边界,则由第(1)问得 $$\oint_L \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{d}s = \iint_D \left( \frac{\partial^2 u}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial y^2} \right) \mathrm{d}x \mathrm{d}y > 0,$$ 与条件矛盾。故假设不成立,即 $u$ 是调和函数。
提示:充分性使用反证法,注意连续函数的局部保号性,以及 $\delta$ 的存在性依赖于二阶偏导数的连续性。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。