下册 9.2 第二型曲线积分 第41题
📝 题目
41.证明下列结论.
(1)设函数 $u(x, y)$ 在光滑闭合曲线 $L$ 所围成的区域 $D$ 上有二阶连续偏导数,试证明:
$\displaystyle \iint_{D}\left(\left(\frac{\partial u}{\partial x}\right)^{2}+\left(\frac{\partial u}{\partial y}\right)^{2}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y=-\iint_{D} u \Delta u \mathrm{~d} x \mathrm{~d} y+\oint_{L} u \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s$ ,其中 $\displaystyle \Delta u=\frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}, \frac{\partial u}{\partial n}$ 是 $u(x, y)$ 沿曲线 $L$ 的外法线 $\boldsymbol{n}$ 的方向导数。
(2)设函数 $u(x, y)$ 在由封闭的光滑曲线 $L$ 所围的区域 $D$ 上具有二阶连续偏导
数,$\displaystyle \Delta u=\frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}=0$ 。证明: $\displaystyle \iint_{D}\left[\left(\frac{\partial u}{\partial x}\right)^{2}+\left(\frac{\partial u}{\partial y}\right)^{2}\right] \mathrm{d} x \mathrm{~d} y=\oint_{L} u \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s$ ,其中 $\displaystyle \frac{\partial u}{\partial n}$ 是沿 $L$ 的外法线的方向导数.
(3)设 $u(x, y), v(x, y)$ 是具有二阶连续偏导数的函数.证明:
$$
\iint_{D} v\left(\frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y=-\iint_{D}\left(\frac{\partial u}{\partial x} \cdot \frac{\partial v}{\partial x}+\frac{\partial u}{\partial y} \cdot \frac{\partial v}{\partial y}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y+\oint_{L} v \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s
$$
(4)设 $\Omega$ 为 $x y$ 平面上具有光滑边界 $\partial \Omega$ 的有界区域,$u \in C^{2}(\Omega) \cap C^{1}(\bar{\Omega})$ ,且 $u$ 为非常值函数及 $\left.u\right|_{\partial \Omega}=0$ ,证明: $\displaystyle \iint_{\Omega} u\left(\frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y<0$ .
💡 答案解析
\section*{解题过程:}
(1)因 $\displaystyle \frac{\partial u}{\partial \vec{n}}=\frac{\partial u}{\partial x} \cos (\boldsymbol{n}, \boldsymbol{x})+\frac{\partial u}{\partial y} \cos (\boldsymbol{n}, \boldsymbol{y}), \cos (\boldsymbol{n}, \boldsymbol{x}) \mathrm{d} s=\mathrm{d} y, \cos (\boldsymbol{n}, \boldsymbol{y}) \mathrm{d} s=-\mathrm{d} x$ ,所以
$$
\oint_{L} u \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s=\oint_{L}\left(u \frac{\partial u}{\partial x} \cos (n, x)+u \frac{\partial u}{\partial y} \cos (n, y)\right) \mathrm{d} s=\oint_{L}-u \frac{\partial u}{\partial y} \mathrm{~d} x+u \frac{\partial u}{\partial x} \mathrm{~d} y
$$
由格林公式得
$$
\begin{aligned}
& \oint_{L} u \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s=\oint_{L} u \frac{\partial u}{\partial x} \mathrm{~d} y-u \frac{\partial u}{\partial y} \mathrm{~d} x=\iint_{D}\left[\left(u \frac{\partial u}{\partial x}\right)_{x}+\left(u \frac{\partial u}{\partial y}\right)_{y}\right] \mathrm{d} x \mathrm{~d} y \\
&=\iint_{D}\left[\left(\frac{\partial u}{\partial x}\right)^{2}+\left(\frac{\partial u}{\partial y}\right)^{2}\right] \mathrm{d} x \mathrm{~d} y+\iint_{D} u\left(\frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y \\
& \iint_{D}\left(\left(\frac{\partial u}{\partial x}\right)^{2}+\left(\frac{\partial u}{\partial y}\right)^{2}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y=-\iint_{D} u \Delta u \mathrm{~d} x \mathrm{~d} y+\oint_{L} u \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s
\end{aligned}
$$
即
$$
\iint_{D}\left[\left(\frac{\partial u}{\partial x}\right)^{2}+\left(\frac{\partial u}{\partial y}\right)^{2}\right] \mathrm{d} x \mathrm{~d} y=-\iint_{D} u \Delta u \mathrm{~d} x \mathrm{~d} y+\oint_{L} u \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s
$$
又 $\displaystyle \Delta u=\frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}=0$ ,所以 $\displaystyle \iint_{D}\left[\left(\frac{\partial u}{\partial x}\right)^{2}+\left(\frac{\partial u}{\partial y}\right)^{2}\right] \mathrm{d} x \mathrm{~d} y=\oint_{L} u \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s$ .
(3)因 $\displaystyle \frac{\partial u}{\partial n}=\frac{\partial u}{\partial x} \cos (n, x)+\frac{\partial u}{\partial y} \cos (n, y), \cos (n, x) \mathrm{d} s=\mathrm{d} y, \cos (n, y) \mathrm{d} s=-\mathrm{d} x$ ,所以
$$
\oint_{L} v \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s=\oint_{L}\left(v \frac{\partial u}{\partial x} \cos (n, x)+v \frac{\partial u}{\partial y} \cos (n, y)\right) \mathrm{d} s=\oint_{L}-v \frac{\partial u}{\partial y} \mathrm{~d} x+v \frac{\partial u}{\partial x} \mathrm{~d} y
$$
由格林公式得
$$
\oint_{L} v \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s=\oint_{L} v \frac{\partial u}{\partial x} \mathrm{~d} y-v \frac{\partial u}{\partial y} \mathrm{~d} x=\iint_{D} v\left(\frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y+\iint_{D}\left(\frac{\partial u}{\partial x} \frac{\partial v}{\partial x}+\frac{\partial u}{\partial y} \frac{\partial v}{\partial y}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y
$$
即
$$
\iint_{D} v\left(\frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y=-\iint_{D}\left(\frac{\partial u}{\partial x} \cdot \frac{\partial v}{\partial x}+\frac{\partial u}{\partial y} \cdot \frac{\partial v}{\partial y}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y+\oint_{L} v \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s
$$
(4)由(3)知
$$
\iint_{D} u\left(\frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y=-\iint_{D}\left(\frac{\partial u}{\partial x} \cdot \frac{\partial u}{\partial x}+\frac{\partial u}{\partial y} \cdot \frac{\partial u}{\partial y}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y+\oint_{L} u \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s
$$
又 $\left.u\right|_{\partial \Omega}=0$ ,于是 $\displaystyle \oint_{L} u \frac{\partial u}{\partial n} \mathrm{~d} s=0$ .从而
$$
\iint_{D} u\left(\frac{\partial^{2} u}{\partial x^{2}}+\frac{\partial^{2} u}{\partial y^{2}}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y=-\iint_{D}\left(\frac{\partial u}{\partial x} \cdot \frac{\partial u}{\partial x}+\frac{\partial u}{\partial y} \cdot \frac{\partial u}{\partial y}\right) \mathrm{d} x \mathrm{~d} y=-\iint_{D}\left[\left(\frac{\partial u}{\partial x}\right)^{2}+\left(\frac{\partial u}{\partial y}\right)^{2}\right] \mathrm{d} x \mathrm{~d} y<0
$$
📋 详细解题步骤
步骤 1/6
目标:将外法向导数转化为坐标形式
由方向导数定义,$\frac{\partial u}{\partial n} = \frac{\partial u}{\partial x} \cos(n,x) + \frac{\partial u}{\partial y} \cos(n,y)$。对于外法线,有 $\cos(n,x) ds = dy$,$\cos(n,y) ds = -dx$。因此,$\oint_L u \frac{\partial u}{\partial n} ds = \oint_L (u \frac{\partial u}{\partial x} dy - u \frac{\partial u}{\partial y} dx)$。
公式:$\frac{\partial u}{\partial n} = \frac{\partial u}{\partial x} \cos(n,x) + \frac{\partial u}{\partial y} \cos(n,y)$
提示:注意外法线方向与坐标轴夹角的关系,确保符号正确。
步骤 2/6
目标:应用格林公式将曲线积分转化为二重积分
令 $P = -u \frac{\partial u}{\partial y}$,$Q = u \frac{\partial u}{\partial x}$,则 $\oint_L u \frac{\partial u}{\partial n} ds = \oint_L P dx + Q dy$。由格林公式,$\oint_L P dx + Q dy = \iint_D (\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y}) dxdy$。计算偏导数:$\frac{\partial Q}{\partial x} = \frac{\partial}{\partial x}(u \frac{\partial u}{\partial x}) = (\frac{\partial u}{\partial x})^2 + u \frac{\partial^2 u}{\partial x^2}$,$\frac{\partial P}{\partial y} = \frac{\partial}{\partial y}(-u \frac{\partial u}{\partial y}) = -(\frac{\partial u}{\partial y})^2 - u \frac{\partial^2 u}{\partial y^2}$。因此,$\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y} = (\frac{\partial u}{\partial x})^2 + (\frac{\partial u}{\partial y})^2 + u(\frac{\partial^2 u}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 u}{\partial y^2})$。
公式:格林公式:$\oint_L P dx + Q dy = \iint_D (\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y}) dxdy$
提示:注意格林公式中 $P$ 和 $Q$ 的对应关系,以及求偏导时的链式法则。
步骤 3/6
目标:整理得到第一问的结论
由格林公式结果,$\oint_L u \frac{\partial u}{\partial n} ds = \iint_D [(\frac{\partial u}{\partial x})^2 + (\frac{\partial u}{\partial y})^2] dxdy + \iint_D u \Delta u dxdy$。移项即得 $\iint_D [(\frac{\partial u}{\partial x})^2 + (\frac{\partial u}{\partial y})^2] dxdy = -\iint_D u \Delta u dxdy + \oint_L u \frac{\partial u}{\partial n} ds$。
提示:移项时注意符号变化。
步骤 4/6
目标:第二问:利用调和函数条件简化
由第一问结论,若 $\Delta u = 0$,则 $\iint_D u \Delta u dxdy = 0$,代入即得 $\iint_D [(\frac{\partial u}{\partial x})^2 + (\frac{\partial u}{\partial y})^2] dxdy = \oint_L u \frac{\partial u}{\partial n} ds$。
提示:直接代入即可,注意条件 $\Delta u = 0$。
步骤 5/6
目标:第三问:推广到两个函数的情形
类似第一问,将 $u$ 替换为 $v$,但注意 $\frac{\partial u}{\partial n}$ 不变。由方向导数定义,$\oint_L v \frac{\partial u}{\partial n} ds = \oint_L (v \frac{\partial u}{\partial x} dy - v \frac{\partial u}{\partial y} dx)$。令 $P = -v \frac{\partial u}{\partial y}$,$Q = v \frac{\partial u}{\partial x}$,应用格林公式:$\frac{\partial Q}{\partial x} = \frac{\partial v}{\partial x} \frac{\partial u}{\partial x} + v \frac{\partial^2 u}{\partial x^2}$,$\frac{\partial P}{\partial y} = -\frac{\partial v}{\partial y} \frac{\partial u}{\partial y} - v \frac{\partial^2 u}{\partial y^2}$。因此 $\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y} = \frac{\partial u}{\partial x} \frac{\partial v}{\partial x} + \frac{\partial u}{\partial y} \frac{\partial v}{\partial y} + v \Delta u$。于是 $\oint_L v \frac{\partial u}{\partial n} ds = \iint_D (\frac{\partial u}{\partial x} \frac{\partial v}{\partial x} + \frac{\partial u}{\partial y} \frac{\partial v}{\partial y}) dxdy + \iint_D v \Delta u dxdy$,移项即得结论。
提示:注意 $v$ 和 $u$ 的偏导顺序,格林公式中 $P$ 和 $Q$ 的构造与第一问类似。
步骤 6/6
目标:第四问:利用边界条件证明不等式
在第三问中取 $v = u$,得 $\iint_D u \Delta u dxdy = -\iint_D [(\frac{\partial u}{\partial x})^2 + (\frac{\partial u}{\partial y})^2] dxdy + \oint_L u \frac{\partial u}{\partial n} ds$。由于 $u$ 在边界 $\partial \Omega$ 上为 $0$,故 $\oint_L u \frac{\partial u}{\partial n} ds = 0$。因此 $\iint_D u \Delta u dxdy = -\iint_D [(\frac{\partial u}{\partial x})^2 + (\frac{\partial u}{\partial y})^2] dxdy$。由于 $u$ 非常值,梯度平方积分大于 $0$,故 $\iint_D u \Delta u dxdy < 0$。
提示:注意边界条件 $u|_{\partial \Omega}=0$ 导致曲线积分为零,且非常值函数保证梯度不恒为零。
📷 拍照上传批改
拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。