哈尔滨工业大学 2013年高等代数第3题

考研真题

📝 题目

3.设 $\displaystyle \alpha_{1}=\left(\begin{array}{c}\lambda \\ 1-\lambda \\ 1\end{array}\right), \alpha_{2}=\left(\begin{array}{c}1 \\ \lambda-1 \\ 1\end{array}\right), \alpha_{3}=\left(\begin{array}{l}1 \\ 0 \\ \lambda\end{array}\right), \beta=\left(\begin{array}{c}\lambda+1 \\ 0 \\ 2\end{array}\right)$ 。试讨论,$\displaystyle \lambda$ 为何值时 $\displaystyle \beta$ 可由 $\displaystyle \alpha_{1}, \alpha_{2}, \alpha_{3}$ 线性表示,在 $\displaystyle \beta$ 可由 $\displaystyle \alpha_{1}, \alpha_{2}, \alpha_{3}$ 线性表示时,求出表达式。

💡 答案解析

暂无答案解析

📋 详细解题步骤

步骤 1/6
目标:建立线性方程组
设 $\beta = x_1 \alpha_1 + x_2 \alpha_2 + x_3 \alpha_3$,代入向量得线性方程组: $$\begin{cases} \lambda x_1 + x_2 + x_3 = \lambda + 1 \\ (1-\lambda)x_1 + (\lambda-1)x_2 = 0 \\ x_1 + x_2 + \lambda x_3 = 2 \end{cases}$$
提示:注意第二个方程中 $\alpha_2$ 的第二个分量为 $\lambda-1$,$\alpha_3$ 的第二个分量为0。
步骤 2/6
目标:写出增广矩阵并化简
增广矩阵 $\bar{A} = \begin{pmatrix} \lambda & 1 & 1 & \lambda+1 \\ 1-\lambda & \lambda-1 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & \lambda & 2 \end{pmatrix}$。进行初等行变换: $r_2 + r_1$ 得 $\begin{pmatrix} \lambda & 1 & 1 & \lambda+1 \\ 1 & \lambda & 1 & \lambda+1 \\ 1 & 1 & \lambda & 2 \end{pmatrix}$, 交换 $r_1$ 与 $r_3$ 得 $\begin{pmatrix} 1 & 1 & \lambda & 2 \\ 1 & \lambda & 1 & \lambda+1 \\ \lambda & 1 & 1 & \lambda+1 \end{pmatrix}$, $r_2 - r_1$,$r_3 - \lambda r_1$ 得 $\begin{pmatrix} 1 & 1 & \lambda & 2 \\ 0 & \lambda-1 & 1-\lambda & \lambda-1 \\ 0 & 1-\lambda & 1-\lambda^2 & 1-\lambda \end{pmatrix}$, $r_3 + r_2$ 得 $\begin{pmatrix} 1 & 1 & \lambda & 2 \\ 0 & \lambda-1 & 1-\lambda & \lambda-1 \\ 0 & 0 & 2-\lambda-\lambda^2 & 2-2\lambda \end{pmatrix}$。
提示:注意化简过程中 $1-\lambda^2 = (1-\lambda)(1+\lambda)$,$2-\lambda-\lambda^2 = -(\lambda-1)(\lambda+2)$,$2-2\lambda = 2(1-\lambda)$。
步骤 3/6
目标:讨论解的情况(参数分类)
由行阶梯形,最后一行对应方程 $[2-\lambda-\lambda^2]x_3 = 2-2\lambda$,即 $-(\lambda-1)(\lambda+2)x_3 = 2(1-\lambda)$。 - 当 $\lambda \neq 1$ 且 $\lambda \neq -2$ 时,系数矩阵秩 $r(A)=3$,增广矩阵秩 $r(\bar{A})=3$,方程组有唯一解。 - 当 $\lambda = 1$ 时,矩阵化为 $\begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 & 2 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}$,$r(A)=r(\bar{A})=1<3$,有无穷多解。 - 当 $\lambda = -2$ 时,矩阵化为 $\begin{pmatrix} 1 & 1 & -2 & 2 \\ 0 & -3 & 3 & -3 \\ 0 & 0 & 0 & 6 \end{pmatrix}$,$r(A)=2$,$r(\bar{A})=3$,无解。
提示:注意 $\lambda=1$ 时 $\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3$ 线性相关,$\lambda=-2$ 时出现矛盾方程。
步骤 4/6
目标:求解唯一表达式($\lambda \neq 1$ 且 $\lambda \neq -2$)
由最后一行:$-(\lambda-1)(\lambda+2)x_3 = 2(1-\lambda)$,因为 $\lambda \neq 1$,两边除以 $\lambda-1$ 得 $-(\lambda+2)x_3 = -2$,所以 $x_3 = \frac{2}{\lambda+2}$。 由第二行:$(\lambda-1)x_2 + (1-\lambda)x_3 = \lambda-1$,即 $(\lambda-1)(x_2 - x_3) = \lambda-1$,因为 $\lambda \neq 1$,得 $x_2 - x_3 = 1$,所以 $x_2 = 1 + x_3 = 1 + \frac{2}{\lambda+2} = \frac{\lambda+4}{\lambda+2}$。 由第一行:$x_1 + x_2 + \lambda x_3 = 2$,代入得 $x_1 = 2 - x_2 - \lambda x_3 = 2 - \frac{\lambda+4}{\lambda+2} - \lambda \cdot \frac{2}{\lambda+2} = \frac{2(\lambda+2) - (\lambda+4) - 2\lambda}{\lambda+2} = \frac{-\lambda}{\lambda+2}$。 因此表达式为 $\beta = \frac{-\lambda}{\lambda+2} \alpha_1 + \frac{\lambda+4}{\lambda+2} \alpha_2 + \frac{2}{\lambda+2} \alpha_3$。
提示:注意分母 $\lambda+2$ 不为零,计算时小心符号。
步骤 5/6
目标:求解无穷多解情况($\lambda = 1$)
当 $\lambda = 1$ 时,$\alpha_1 = \begin{pmatrix}1\\0\\1\end{pmatrix}$,$\alpha_2 = \begin{pmatrix}1\\0\\1\end{pmatrix}$,$\alpha_3 = \begin{pmatrix}1\\0\\1\end{pmatrix}$,$\beta = \begin{pmatrix}2\\0\\2\end{pmatrix}$。显然 $\beta = 2\alpha_1$,且 $\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3$ 相同,故表达式不唯一。一般形式:$\beta = (2 - t - s)\alpha_1 + t\alpha_2 + s\alpha_3$,其中 $t,s$ 为任意常数。
提示:注意此时三个向量相等,线性相关,表示系数不唯一。
步骤 6/6
目标:总结结论
综上: - 当 $\lambda \neq 1$ 且 $\lambda \neq -2$ 时,$\beta$ 可由 $\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3$ 唯一线性表示为 $\beta = \frac{-\lambda}{\lambda+2} \alpha_1 + \frac{\lambda+4}{\lambda+2} \alpha_2 + \frac{2}{\lambda+2} \alpha_3$。 - 当 $\lambda = 1$ 时,$\beta$ 可由 $\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3$ 线性表示,表达式不唯一,例如 $\beta = 2\alpha_1$。 - 当 $\lambda = -2$ 时,$\beta$ 不能由 $\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3$ 线性表示。
提示:注意分类讨论的完整性,不要遗漏 $\lambda=1$ 和 $\lambda=-2$ 的情况。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。