方企勤 第六章 多元函数积分学 第6.6题

教材习题

📝 题目

6. 8 证明: 场 $\mathbf{F} = {yz}\left( {{2x} + y + z}\right) \mathbf{i} + {xz}\left( {x + {2y} + z}\right) \mathbf{j} + {xy}\left( {x + y + {2z}}\right) \mathbf{k}$ 是保守场, 并求势函数.

💡 答案解析

**解答步骤**

---

### 1. 判断保守场的条件

向量场 $$ \mathbf{F} = P\mathbf{i} + Q\mathbf{j} + R\mathbf{k} $$ 其中 $$ P = yz(2x + y + z),\quad Q = xz(x + 2y + z),\quad R = xy(x + y + 2z). $$ 保守场的充要条件是旋度为零,即 $$ \nabla \times \mathbf{F} = \mathbf{0}. $$ 这等价于三个条件: $$ \frac{\partial R}{\partial y} = \frac{\partial Q}{\partial z},\quad \frac{\partial P}{\partial z} = \frac{\partial R}{\partial x},\quad \frac{\partial Q}{\partial x} = \frac{\partial P}{\partial y}. $$

---

### 2. 验证旋度为零

先计算各偏导数。

**计算 $\displaystyle \frac{\partial R}{\partial y}$ 和 $\displaystyle \frac{\partial Q}{\partial z}$**

$$ R = xy(x + y + 2z) = x^2y + xy^2 + 2xyz $$ 对 $y$ 求偏导: $$ \frac{\partial R}{\partial y} = x^2 + 2xy + 2xz. $$

$$ Q = xz(x + 2y + z) = x^2z + 2xyz + xz^2 $$ 对 $z$ 求偏导: $$ \frac{\partial Q}{\partial z} = x^2 + 2xy + 2xz. $$ 所以 $$ \frac{\partial R}{\partial y} = \frac{\partial Q}{\partial z}. $$

**计算 $\displaystyle \frac{\partial P}{\partial z}$ 和 $\displaystyle \frac{\partial R}{\partial x}$**

$$ P = yz(2x + y + z) = 2xyz + y^2z + yz^2 $$ 对 $z$ 求偏导: $$ \frac{\partial P}{\partial z} = 2xy + y^2 + 2yz. $$

对 $R$ 关于 $x$ 求偏导: $$ R = x^2y + xy^2 + 2xyz $$ $$ \frac{\partial R}{\partial x} = 2xy + y^2 + 2yz. $$ 所以 $$ \frac{\partial P}{\partial z} = \frac{\partial R}{\partial x}. $$

**计算 $\displaystyle \frac{\partial Q}{\partial x}$ 和 $\displaystyle \frac{\partial P}{\partial y}$**

$$ \frac{\partial Q}{\partial x} = 2xz + 2yz + z^2. $$ $$ \frac{\partial P}{\partial y} = 2xz + 2yz + z^2. $$ 所以 $$ \frac{\partial Q}{\partial x} = \frac{\partial P}{\partial y}. $$

三个条件均成立,故 $\nabla \times \mathbf{F} = \mathbf{0}$,场是保守场。

---

### 3. 求势函数

设势函数为 $f(x,y,z)$,满足 $$ \nabla f = \mathbf{F}, $$ 即 $$ \frac{\partial f}{\partial x} = yz(2x + y + z),\quad \frac{\partial f}{\partial y} = xz(x + 2y + z),\quad \frac{\partial f}{\partial z} = xy(x + y + 2z). $$

**第一步:对 $x$ 积分** 由第一个方程: $$ f(x,y,z) = \int yz(2x + y + z)\,dx = yz \int (2x + y + z)\,dx. $$ 积分得: $$ f = yz\left( x^2 + (y+z)x \right) + C(y,z). $$ 即 $$ f = x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 + C(y,z). $$

**第二步:对 $y$ 求偏导并与第二个方程比较** 对 $f$ 关于 $y$ 求偏导: $$ \frac{\partial f}{\partial y} = x^2 z + 2x y z + x z^2 + \frac{\partial C}{\partial y}. $$ 第二个方程要求: $$ \frac{\partial f}{\partial y} = xz(x + 2y + z) = x^2 z + 2x y z + x z^2. $$ 对比得: $$ \frac{\partial C}{\partial y} = 0 \quad\Rightarrow\quad C(y,z) = D(z). $$

**第三步:对 $z$ 求偏导并与第三个方程比较** 此时 $$ f = x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 + D(z). $$ 对 $z$ 求偏导: $$ \frac{\partial f}{\partial z} = x^2 y + x y^2 + 2x y z + D'(z). $$ 第三个方程要求: $$ \frac{\partial f}{\partial z} = xy(x + y + 2z) = x^2 y + x y^2 + 2x y z. $$ 对比得: $$ D'(z) = 0 \quad\Rightarrow\quad D(z) = \text{常数}. $$

因此势函数为 $$ f(x,y,z) = x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 + C, $$ 其中 $C$ 为任意常数。

---

### 4. 结论

场 $\mathbf{F}$ 是保守场,其势函数为 $$ \boxed{f(x,y,z) = xyz(x + y + z) + C}. $$ (因为 $x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 = xyz(x+y+z)$。)

📋 详细解题步骤

步骤 1/4
目标:判断保守场的条件
向量场 F = P i + Q j + R k,其中 P = yz(2x + y + z),Q = xz(x + 2y + z),R = xy(x + y + 2z)。保守场的充要条件是旋度为零,即 ∇×F = 0,等价于 ∂R/∂y = ∂Q/∂z,∂P/∂z = ∂R/∂x,∂Q/∂x = ∂P/∂y。
公式:∇×F = 0
提示:保守场等价于旋度为零,也等价于存在势函数。
步骤 2/4
目标:验证旋度为零
计算各偏导数:∂R/∂y = x^2 + 2xy + 2xz,∂Q/∂z = x^2 + 2xy + 2xz,相等;∂P/∂z = 2xy + y^2 + 2yz,∂R/∂x = 2xy + y^2 + 2yz,相等;∂Q/∂x = 2xz + 2yz + z^2,∂P/∂y = 2xz + 2yz + z^2,相等。三个条件均成立,故旋度为零,场是保守场。
公式:∂R/∂y = ∂Q/∂z, ∂P/∂z = ∂R/∂x, ∂Q/∂x = ∂P/∂y
提示:计算偏导数时注意变量,其他变量视为常数。
步骤 3/4
目标:求势函数
设势函数 f(x,y,z) 满足 ∇f = F,即 ∂f/∂x = yz(2x+y+z),∂f/∂y = xz(x+2y+z),∂f/∂z = xy(x+y+2z)。先对 x 积分:f = ∫ yz(2x+y+z) dx = yz(x^2 + (y+z)x) + C(y,z) = x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 + C(y,z)。然后对 y 求偏导并与第二个方程比较:∂f/∂y = x^2 z + 2xyz + xz^2 + ∂C/∂y,应等于 x^2 z + 2xyz + xz^2,得 ∂C/∂y = 0,故 C(y,z) = D(z)。再对 z 求偏导并与第三个方程比较:∂f/∂z = x^2 y + xy^2 + 2xyz + D'(z),应等于 x^2 y + xy^2 + 2xyz,得 D'(z) = 0,故 D(z) = 常数。因此势函数为 f = x^2 yz + x y^2 z + x y z^2 + C = xyz(x+y+z) + C。
公式:f = ∫ P dx + C(y,z),然后利用 ∂f/∂y = Q 和 ∂f/∂z = R 确定 C
提示:积分时注意将其他变量视为常数,并引入待定函数。
步骤 4/4
目标:结论
场 F 是保守场,势函数为 f(x,y,z) = xyz(x+y+z) + C,其中 C 为任意常数。
公式:f = xyz(x+y+z) + C
提示:势函数可以加上任意常数。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。