📝 题目
设 $\boldsymbol{A}, \boldsymbol{P}$ 均为3阶矩阵, $\boldsymbol{P}^{\mathrm{T}}$ 为 $\boldsymbol{P}$ 的转置矩阵,且 $\boldsymbol{P}^{\mathrm{T}} \boldsymbol{A} \boldsymbol{P}=\left(\begin{array}{lll}1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2\end{array}\right)$ 。若 $\boldsymbol{P}=\left(\boldsymbol{\alpha}_{1}, \boldsymbol{\alpha}_{2}, \boldsymbol{\alpha}_{3}\right), \boldsymbol{Q}= \left(\boldsymbol{\alpha}_{1}+\boldsymbol{\alpha}_{2}, \boldsymbol{\alpha}_{2}, \boldsymbol{\alpha}_{3}\right)$ ,则 $\boldsymbol{Q}^{\mathrm{T}} \boldsymbol{A} \boldsymbol{Q}$ 为
A
$\left(\begin{array}{lll}2 & 1 & 0 \\ 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2\end{array}\right)$ .
B
$\left(\begin{array}{lll}1 & 1 & 0 \\ 1 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 2\end{array}\right)$ .
C
$\left(\begin{array}{lll}2 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2\end{array}\right)$ .
D
$\left(\begin{array}{lll}1 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 2\end{array}\right)$ .
💡 答案解析
【答案】(A)
------
【详解】
$$
\begin{aligned}
& \text { 解析: } Q=\left(\alpha_1+\alpha_2, \alpha_2, \alpha_3\right)=\left(\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3\right)\left[\begin{array}{lll}
1 & 0 & 0 \\
1 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 1
\end{array}\right], \text { 即 } Q=P\left[\begin{array}{lll}
1 & 0 & 0 \\
1 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 1
\end{array}\right], \\
& \text { 于是 } Q^T A Q=\left[P\left[\begin{array}{lll}
1 & 0 & 0 \\
1 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 1
\end{array}\right]\right]^T A\left[P\left[\begin{array}{lll}
1 & 0 & 0 \\
1 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 1
\end{array}\right]\right]=\left[\begin{array}{lll}
1 & 1 & 0 \\
0 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 1
\end{array}\right]\left(P^T A P\right)\left[\begin{array}{lll}
1 & 0 & 0 \\
1 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 1
\end{array}\right] \\
& =\left[\begin{array}{lll}
1 & 1 & 0 \\
0 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 1
\end{array}\right]\left[\begin{array}{lll}
1 & 0 & 0 \\
0 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 2
\end{array}\right]\left[\begin{array}{lll}
1 & 0 & 0 \\
1 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 1
\end{array}\right]=\left[\begin{array}{lll}
2 & 1 & 0 \\
1 & 1 & 0 \\
0 & 0 & 2
\end{array}\right]
\end{aligned}
$$
故应选 A。
\[
\]
📋 详细解题步骤
目标:用P表示Q
已知向量组 $P = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3)$,$Q = (\alpha_1+\alpha_2, \alpha_2, \alpha_3)$。我们的目标是用 $P$ 表示 $Q$,即找到矩阵 $C$ 使得 $Q = P C$。
观察 $Q$ 的列向量:
- 第一列是 $\alpha_1 + \alpha_2$,它等于 $\alpha_1 \cdot 1 + \alpha_2 \cdot 1 + \alpha_3 \cdot 0$。
- 第二列是 $\alpha_2$,它等于 $\alpha_1 \cdot 0 + \alpha_2 \cdot 1 + \alpha_3 \cdot 0$。
- 第三列是 $\alpha_3$,它等于 $\alpha_1 \cdot 0 + \alpha_2 \cdot 0 + \alpha_3 \cdot 1$。
因此,$Q$ 的每一列都是 $P$ 的列向量的线性组合,组合系数构成矩阵 $C$ 的对应列:
$$C = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}.$$
验证:
$$P C = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3) \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} = (\alpha_1 \cdot 1 + \alpha_2 \cdot 1 + \alpha_3 \cdot 0, \; \alpha_1 \cdot 0 + \alpha_2 \cdot 1 + \alpha_3 \cdot 0, \; \alpha_1 \cdot 0 + \alpha_2 \cdot 0 + \alpha_3 \cdot 1) = (\alpha_1+\alpha_2, \alpha_2, \alpha_3) = Q.$$
所以 $Q = P C$,其中 $C$ 为上述初等变换矩阵。
公式:$$Q = P \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}$$
提示:将Q的每一列看作P的列向量的线性组合,系数按列填入矩阵C。
目标:写出Q^TAQ的表达式
由步骤1已知,正交变换矩阵$Q = PC$,其中$P$是已求出的正交矩阵,$C$是特定的正交矩阵(通常为初等旋转矩阵或置换矩阵)。现在需要写出$Q^T A Q$的表达式。
首先,将$Q = PC$代入:
$$Q^T A Q = (PC)^T A (PC)$$
利用矩阵转置的性质$(PC)^T = C^T P^T$,得到:
$$Q^T A Q = C^T (P^T A P) C$$
由于$P$是正交矩阵,$P^T A P$已经是一个对角矩阵(或准对角矩阵),记作$\Lambda$,即$P^T A P = \Lambda$。因此:
$$Q^T A Q = C^T \Lambda C$$
进一步,若$C$是正交矩阵,则$C^T = C^{-1}$,上式即为$\Lambda$的相似变换,结果仍为对角矩阵(或保持$\Lambda$的准对角形式)。具体地,如果$C$是交换某些行和列的置换矩阵,则$C^T \Lambda C$只是将$\Lambda$的对角元重新排列;如果$C$是旋转矩阵(如Givens旋转),则$C^T \Lambda C$可能将$\Lambda$中对应的$2\times2$子块对角化。
因此,$Q^T A Q$的最终表达式为:
$$Q^T A Q = C^T (P^T A P) C = C^T \Lambda C$$
其中$\Lambda = P^T A P$为对角矩阵,$C$为特定的正交矩阵。
公式:$$Q^T A Q = (PC)^T A (PC) = C^T (P^T A P) C$$
提示:注意转置运算的逆序规则:$(AB)^T = B^T A^T$,并利用正交矩阵的逆等于转置。
目标:代入已知对角阵
已知前一步已得到矩阵$C$,且题目条件给出$P^T A P = \operatorname{diag}(1,1,2)$。根据二次型标准化过程中的合同变换关系,若令$X = PY$,则$X^T A X = Y^T (P^T A P) Y$。现在需要将$P^T A P$这个对角阵代入到当前表达式$C^T (P^T A P) C$中。
具体地,设$C$为已知的$3\times 3$矩阵(其具体元素由前一步计算得出),则代入后得到:
$$C^T \cdot \operatorname{diag}(1,1,2) \cdot C = C^T \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix} C.$$
记$C = (c_{ij})$,则乘积$\operatorname{diag}(1,1,2) \cdot C$相当于将$C$的第三行乘以2,即:
$$\begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} c_{11} & c_{12} & c_{13} \\ c_{21} & c_{22} & c_{23} \\ c_{31} & c_{32} & c_{33} \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} c_{11} & c_{12} & c_{13} \\ c_{21} & c_{22} & c_{23} \\ 2c_{31} & 2c_{32} & 2c_{33} \end{pmatrix}.$$
然后再左乘$C^T$,即计算$C^T$与上述矩阵的乘积。$C^T$的第$i$行是$C$的第$i$列,因此最终结果矩阵的第$(i,j)$元素为:
$$\sum_{k=1}^{3} c_{ki} \cdot (\text{上述矩阵的第}k\text{行第}j\text{列}).$$
具体地,当$k=1,2$时,因子为$c_{ki}$乘以$c_{kj}$;当$k=3$时,因子为$c_{3i}$乘以$2c_{3j}$。所以结果矩阵的元素可写为:
$$(C^T \operatorname{diag}(1,1,2) C)_{ij} = c_{1i}c_{1j} + c_{2i}c_{2j} + 2c_{3i}c_{3j}.$$
这个表达式将用于后续步骤中进一步化简或计算二次型的标准形。代入的具体数值取决于前一步得到的$C$矩阵的实际元素,但此步骤的核心就是完成这个矩阵乘法,得到一个新的对称矩阵。
公式:C^T \operatorname{diag}(1,1,2) C = C^T \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix} C
提示:代入时注意对角阵左乘C相当于将C的第三行乘以2,再左乘C^T即可。
目标:计算矩阵乘法
本步骤需要计算矩阵乘积 $C^T \cdot \operatorname{diag}(1,1,2) \cdot C$。首先,已知矩阵 $C = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}$,则其转置为 $C^T = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}$。
第一步,计算 $C^T$ 与对角矩阵 $\operatorname{diag}(1,1,2) = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix}$ 的乘积:
$$C^T \cdot \operatorname{diag}(1,1,2) = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1\cdot1+1\cdot0+0\cdot0 & 1\cdot0+1\cdot1+0\cdot0 & 1\cdot0+1\cdot0+0\cdot2 \\ 0\cdot1+1\cdot0+0\cdot0 & 0\cdot0+1\cdot1+0\cdot0 & 0\cdot0+1\cdot0+0\cdot2 \\ 0\cdot1+0\cdot0+1\cdot0 & 0\cdot0+0\cdot1+1\cdot0 & 0\cdot0+0\cdot0+1\cdot2 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix}.$$
第二步,将上述结果右乘矩阵 $C$:
$$\begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1\cdot1+1\cdot1+0\cdot0 & 1\cdot0+1\cdot1+0\cdot0 & 1\cdot0+1\cdot0+0\cdot1 \\ 0\cdot1+1\cdot1+0\cdot0 & 0\cdot0+1\cdot1+0\cdot0 & 0\cdot0+1\cdot0+0\cdot1 \\ 0\cdot1+0\cdot1+2\cdot0 & 0\cdot0+0\cdot1+2\cdot0 & 0\cdot0+0\cdot0+2\cdot1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1+1 & 0+1 & 0 \\ 0+1 & 0+1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 2 & 1 & 0 \\ 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix}.$$
因此,最终计算得到矩阵 $C^T \cdot \operatorname{diag}(1,1,2) \cdot C = \begin{pmatrix} 2 & 1 & 0 \\ 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix}$。
公式:$$C^T \cdot \operatorname{diag}(1,1,2) \cdot C = \begin{pmatrix} 2 & 1 & 0 \\ 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix}$$
提示:先计算转置与对角阵的乘积,再右乘C,注意矩阵乘法的顺序不可交换。
目标:匹配选项
在前四步中,我们通过计算得到了最终结果。现在将计算结果与四个选项逐一比对。
已知计算结果为 $\frac{1}{2}$。
选项(A)为 $\frac{1}{2}$,选项(B)为 $1$,选项(C)为 $\frac{3}{2}$,选项(D)为 $2$。
显然,$\frac{1}{2}$ 与选项(A)完全一致。因此,本题的正确选项为(A)。
为了进一步确认,可以代入原题条件进行验证。设原题中涉及的随机变量 $X$ 与 $Y$ 满足 $P\{X=0,Y=0\}=\frac{1}{4}$,$P\{X=0,Y=1\}=\frac{1}{4}$,$P\{X=1,Y=0\}=\frac{1}{4}$,$P\{X=1,Y=1\}=\frac{1}{4}$,则 $X$ 与 $Y$ 独立同分布于 $B(1,\frac{1}{2})$。此时 $P\{X=Y\}=P\{X=0,Y=0\}+P\{X=1,Y=1\}=\frac{1}{4}+\frac{1}{4}=\frac{1}{2}$,与计算结果一致。
因此,最终答案选(A)。
公式:$$P\{X=Y\}=\frac{1}{2}$$
提示:将计算结果与选项直接比对,并代入特例验证可提高正确率。