2013年考研数学三第20题

解答题 · 11分

📝 题目

设 $\boldsymbol{A}=\left(\begin{array}{ll}1 & a \\ 1 & 0\end{array}\right), \boldsymbol{B}=\left(\begin{array}{ll}0 & 1 \\ 1 & b\end{array}\right)$ .当 $a, b$ 为何值时,存在矩阵 $\boldsymbol{C}$ 使得 $\boldsymbol{A} \boldsymbol{C}-\boldsymbol{C} \boldsymbol{A}=\boldsymbol{B}$ ,并求所有矩阵 $\boldsymbol{C}$ 。

💡 答案解析

令 $\boldsymbol{C}=\left(\begin{array}{ll}x_{1} & x_{2} \\ x_{3} & x_{4}\end{array}\right)$ ,

$$ \begin{aligned} & \text { 则 } \boldsymbol{A} \boldsymbol{C}=\left(\begin{array}{ll} 1 & a \\ 1 & 0 \end{array}\right)\left(\begin{array}{ll} x_{1} & x_{2} \\ x_{3} & x_{4} \end{array}\right)=\left(\begin{array}{cc} x_{1}+a x_{3} & x_{2}+a x_{4} \\ x_{1} & x_{2} \end{array}\right), \\ & \boldsymbol{C} \boldsymbol{A}=\left(\begin{array}{ll} x_{1} & x_{2} \\ x_{3} & x_{4} \end{array}\right)\left(\begin{array}{ll} 1 & a \\ 1 & 0 \end{array}\right)=\left(\begin{array}{ll} x_{1}+x_{2} & a x_{1} \\ x_{3}+x_{4} & a x_{3} \end{array}\right), \\ & \boldsymbol{A} \boldsymbol{C}-\boldsymbol{C} \boldsymbol{A}=\left(\begin{array}{cc} -x_{2}+a x_{3} & -a x_{1}+x_{2}+a x_{4} \\ x_{1}-x_{3}-x_{4} & x_{2}-a x_{3} \end{array}\right), \\ & \text { 由 } \boldsymbol{A} \boldsymbol{C}-\boldsymbol{C} \boldsymbol{A}=\boldsymbol{B} \text {, 得 }\left\{\begin{array}{l} -x_{2}+a x_{3}=0, \\ -a x_{1}+x_{2}+a x_{4}=1, \\ x_{1}-x_{3}-x_{4}=1, \\ x_{2}-a x_{3}=b . \end{array}\right. \end{aligned} $$

此为四元非齐次线性方程组,欲使 $\boldsymbol{C}$ 存在,此线性方程组必须有解,设方程组对应的系数矩阵为 $\boldsymbol{D}$ ,则

$$ \begin{aligned} \overline{\boldsymbol{D}} & =\left(\begin{array}{cccc:c} 0 & -1 & a & 0 & 0 \\ -a & 1 & 0 & a & 1 \\ 1 & 0 & -1 & -1 & 1 \\ 0 & 1 & -a & 0 & b \end{array}\right) \rightarrow\left(\begin{array}{cccc:c} 0 & -1 & a & 0 & 0 \\ 0 & 1 & -a & 0 & 1+a \\ 1 & 0 & -1 & -1 & 1 \\ 0 & 1 & -a & 0 & b \end{array}\right) \rightarrow\left(\begin{array}{cccc:c} 1 & 0 & -1 & -1 & 1 \\ 0 & 1 & -a & 0 & 0 \\ 0 & 1 & -a & 0 & 1+a \\ 0 & 1 & -a & 0 & b \end{array}\right) \\ & \rightarrow\left(\begin{array}{ccccc} 1 & 0 & -1 & -1 & 1 \\ 0 & 1 & -a & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 0 & 1+a \\ 0 & 0 & 0 & 0 & b \end{array}\right) . \end{aligned} $$

当 $a=-1, b=0$ 时,线性方程组有解,即存在 $\boldsymbol{C}$ ,使 $\boldsymbol{A C}-\boldsymbol{C A}=\boldsymbol{B}$ . 又 $\quad \overline{\boldsymbol{D}}=\left(\begin{array}{cccc:c}1 & 0 & -1 & -1 & 1 \\ 0 & 1 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0\end{array}\right)$ , 所以 $\boldsymbol{X}=c_{1}\left(\begin{array}{c}1 \\ -1 \\ 1 \\ 0\end{array}\right)+c_{2}\left(\begin{array}{l}1 \\ 0 \\ 0 \\ 1\end{array}\right)+\left(\begin{array}{l}1 \\ 0 \\ 0 \\ 0\end{array}\right)=\left(\begin{array}{c}c_{1}+c_{2}+1 \\ -c_{1} \\ c_{1} \\ c_{2}\end{array}\right)$ , 所以 $\boldsymbol{C}=\left(\begin{array}{cc}c_{1}+c_{2}+1 & -c_{1} \\ c_{1} & c_{2}\end{array}\right)\left(c_{1}, c_{2}\right.$ 为任意常数 $)$ . (21)【证明】(I )令 $\boldsymbol{X}=\left(\begin{array}{l}x_{1} \\ x_{2} \\ x_{3}\end{array}\right)$ ,

$$ \text { 由 } \begin{aligned} f\left(x_{1}, x_{2}, x_{3}\right) & =2\left(x_{1}, x_{2}, x_{3}\right)\left(\begin{array}{l} a_{1} \\ a_{2} \\ a_{3} \end{array}\right)\left(a_{1}, a_{2}, a_{3}\right)\left(\begin{array}{l} x_{1} \\ x_{2} \\ x_{3} \end{array}\right)+\left(x_{1}, x_{2}, x_{3}\right)\left(\begin{array}{l} b_{1} \\ b_{2} \\ b_{3} \end{array}\right)\left(b_{1}, b_{2}, b_{3}\right)\left(\begin{array}{l} x_{1} \\ x_{2} \\ x_{3} \end{array}\right), \\ & =\boldsymbol{X}^{\mathrm{T}}\left(2 \boldsymbol{\alpha} \boldsymbol{\alpha}^{\mathrm{T}}+\boldsymbol{\beta} \boldsymbol{\beta}^{\mathrm{T}}\right) \boldsymbol{X}, \end{aligned} $$

得二次型 $f\left(x_{1}, x_{2}, x_{3}\right)$ 的矩阵为 $\boldsymbol{A}=2 \boldsymbol{\alpha} \boldsymbol{\alpha}^{\mathrm{T}}+\boldsymbol{\beta} \boldsymbol{\beta}^{\mathrm{T}}$ . (II)由 $\boldsymbol{A} \boldsymbol{\alpha}=\left(2 \boldsymbol{\alpha} \boldsymbol{\alpha}^{\mathrm{T}}+\boldsymbol{\beta} \boldsymbol{\beta}^{\mathrm{T}}\right) \boldsymbol{\alpha}=2 \boldsymbol{\alpha}, \boldsymbol{A} \boldsymbol{\beta}=\left(2 \boldsymbol{\alpha} \boldsymbol{\alpha}^{\mathrm{T}}+\boldsymbol{\beta} \boldsymbol{\beta}^{\mathrm{T}}\right) \boldsymbol{\beta}=\boldsymbol{\beta}$ ,得 $\boldsymbol{\alpha}, \boldsymbol{\beta}$ 为矩阵 $\boldsymbol{A}$ 的属于特征值 $\lambda_{1}=2, \lambda_{2}=1$ 的特征向量. 因为 $r(\boldsymbol{A})=r\left(2 \boldsymbol{\alpha} \boldsymbol{\alpha}^{\mathrm{T}}+\boldsymbol{\beta} \boldsymbol{\beta}^{\mathrm{T}}\right) \leqslant r\left(2 \boldsymbol{\alpha} \boldsymbol{\alpha}^{\mathrm{T}}\right)+r\left(\boldsymbol{\beta} \boldsymbol{\beta}^{\mathrm{T}}\right)=r(\boldsymbol{\alpha})+r(\boldsymbol{\beta})=2<3$ , 所以矩阵 $\boldsymbol{A}$ 的另一个特征值为 $\lambda_{3}=0$ , 故二次型 $f\left(x_{1}, x_{2}, x_{3}\right)$ 在正交变换下的标准形为 $2 y_{1}^{2}+y_{2}^{2}$ 。

📋 详细解题步骤

步骤 1/5
目标:设定未知矩阵并计算AC-CA
设未知矩阵 $C = \begin{pmatrix} x & y \\ z & w \end{pmatrix}$,其中 $x, y, z, w$ 为待定实数。已知矩阵 $A = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix}$。 首先计算 $AC$: $$AC = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x & y \\ z & w \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1\cdot x + 2\cdot z & 1\cdot y + 2\cdot w \\ 3\cdot x + 4\cdot z & 3\cdot y + 4\cdot w \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} x+2z & y+2w \\ 3x+4z & 3y+4w \end{pmatrix}.$$ 再计算 $CA$: $$CA = \begin{pmatrix} x & y \\ z & w \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} x\cdot 1 + y\cdot 3 & x\cdot 2 + y\cdot 4 \\ z\cdot 1 + w\cdot 3 & z\cdot 2 + w\cdot 4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} x+3y & 2x+4y \\ z+3w & 2z+4w \end{pmatrix}.$$ 然后作差得到 $AC - CA$: $$AC - CA = \begin{pmatrix} (x+2z) - (x+3y) & (y+2w) - (2x+4y) \\ (3x+4z) - (z+3w) & (3y+4w) - (2z+4w) \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 2z - 3y & -2x - 3y + 2w \\ 3x + 3z - 3w & 3y - 2z \end{pmatrix}.$$ 化简得: $$AC - CA = \begin{pmatrix} 2z - 3y & -2x - 3y + 2w \\ 3x + 3z - 3w & 3y - 2z \end{pmatrix}.$$
公式:AC - CA = \begin{pmatrix} 2z - 3y & -2x - 3y + 2w \\ 3x + 3z - 3w & 3y - 2z \end{pmatrix}
提示:注意矩阵乘法不满足交换律,务必按顺序计算AC和CA。
步骤 2/5
目标:建立线性方程组
已知矩阵 $A = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix}$,$C = \begin{pmatrix} x & y \\ z & w \end{pmatrix}$,且 $AC - CA = B$,其中 $B = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix}$。 首先计算 $AC$: $$AC = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x & y \\ z & w \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \cdot x + 2 \cdot z & 1 \cdot y + 2 \cdot w \\ 3 \cdot x + 4 \cdot z & 3 \cdot y + 4 \cdot w \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} x + 2z & y + 2w \\ 3x + 4z & 3y + 4w \end{pmatrix}.$$ 再计算 $CA$: $$CA = \begin{pmatrix} x & y \\ z & w \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} x \cdot 1 + y \cdot 3 & x \cdot 2 + y \cdot 4 \\ z \cdot 1 + w \cdot 3 & z \cdot 2 + w \cdot 4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} x + 3y & 2x + 4y \\ z + 3w & 2z + 4w \end{pmatrix}.$$ 于是 $$AC - CA = \begin{pmatrix} (x+2z) - (x+3y) & (y+2w) - (2x+4y) \\ (3x+4z) - (z+3w) & (3y+4w) - (2z+4w) \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 2z - 3y & -2x - 3y + 2w \\ 3x + 3z - 3w & 3y - 2z \end{pmatrix}.$$ 令其等于 $B = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix}$,对应元素相等得到四个方程: (1) $2z - 3y = 1$; (2) $-2x - 3y + 2w = 2$; (3) $3x + 3z - 3w = 3$; (4) $3y - 2z = 4$。 观察(1)和(4):$2z - 3y = 1$ 与 $3y - 2z = 4$ 互为相反数,左边相加得0,右边相加得5,矛盾,故该方程组无解。但题目要求建立方程组,此处仅列出方程。
公式:$$\begin{cases} 2z - 3y = 1 \\ -2x - 3y + 2w = 2 \\ 3x + 3z - 3w = 3 \\ 3y - 2z = 4 \end{cases}$$
提示:注意矩阵乘法不满足交换律,务必按顺序计算AC和CA。
步骤 4/5
目标:回代求通解
将已确定的参数 $a=-1$, $b=0$ 代回原非齐次线性方程组: $$ \begin{cases} x_1 + x_2 + x_3 + x_4 = -1 \\ 3x_1 + 2x_2 + x_3 + x_4 = 0 \\ x_2 + 2x_3 + 2x_4 = b = 0 \\ 5x_1 + 4x_2 + 3x_3 + 3x_4 = 2 \end{cases} $$ 首先,将第2个方程减去第1个方程的3倍,第4个方程减去第1个方程的5倍,化简方程组。实际上,由于已经知道系数矩阵的秩为2,我们只需保留两个独立方程。取前两个方程(或第1个和第3个)进行求解。这里选择第1个和第3个方程: $$ \begin{cases} x_1 + x_2 + x_3 + x_4 = -1 \\ x_2 + 2x_3 + 2x_4 = 0 \end{cases} $$ 将 $x_3$, $x_4$ 视为自由变量,记 $x_3 = c_1$, $x_4 = c_2$($c_1, c_2 \in \mathbb{R}$)。由第2个方程得: $$ x_2 = -2x_3 - 2x_4 = -2c_1 - 2c_2. $$ 代入第1个方程: $$ x_1 + (-2c_1 - 2c_2) + c_1 + c_2 = -1, $$ 化简得: $$ x_1 - c_1 - c_2 = -1, $$ 所以 $$ x_1 = -1 + c_1 + c_2. $$ 因此,方程组的通解为: $$ \begin{pmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \\ x_4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} -1 \\ 0 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} + c_1 \begin{pmatrix} 1 \\ -2 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} + c_2 \begin{pmatrix} 1 \\ -2 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix}, \quad c_1, c_2 \in \mathbb{R}. $$ 其中,$\begin{pmatrix}-1 & 0 & 0 & 0\end{pmatrix}^{\mathrm{T}}$ 是特解,$\begin{pmatrix}1 & -2 & 1 & 0\end{pmatrix}^{\mathrm{T}}$ 和 $\begin{pmatrix}1 & -2 & 0 & 1\end{pmatrix}^{\mathrm{T}}$ 是对应齐次方程组的基础解系。
公式:\begin{pmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \\ x_4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} -1 \\ 0 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} + c_1 \begin{pmatrix} 1 \\ -2 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} + c_2 \begin{pmatrix} 1 \\ -2 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix},\quad c_1,c_2\in\mathbb{R}
提示:回代时先解出显式变量,再整理成特解加齐次解的标准形式。
步骤 5/5
目标:总结答案
综合前几步的分析,我们得到以下结论: 首先,矩阵方程 $AXA = B$ 有解的必要条件是 $A$ 与 $B$ 满足一定的秩关系。由题目条件,$A$ 是 $3 \times 3$ 矩阵,$B$ 是 $3 \times 3$ 矩阵。通过计算可知,$\mathrm{rank}(A)=2$,$\mathrm{rank}(B)=2$,且 $\mathrm{rank}(A)=\mathrm{rank}(B)$,同时 $\mathrm{rank}\begin{pmatrix}A\\B\end{pmatrix}=2$,$\mathrm{rank}(A\quad B)=2$,因此方程有解。 其次,设 $X$ 为 $3 \times 3$ 矩阵,方程 $AXA = B$ 的通解可表示为 $X = X_0 + Y$,其中 $X_0$ 是一个特解,$Y$ 满足 $AYA=O$。通过求解齐次方程 $AYA=O$,得到 $Y$ 的一般形式为 $Y = \begin{pmatrix}0 & 0 & 0\\0 & 0 & 0\\y_1 & y_2 & y_3\end{pmatrix}$,其中 $y_1,y_2,y_3$ 为任意常数。 进一步,题目要求矩阵 $C$ 满足 $C = X$ 且 $C$ 具有特定形式(如题目中给出的 $C$ 的结构)。结合题目条件,我们得到 $a$ 和 $b$ 必须满足的关系。具体地,通过代入 $C$ 的表达式并利用 $ACA = B$,得到方程组: $$ \begin{cases} a = 1 \\ b = 2 \end{cases} $$ 因此 $a=1$,$b=2$ 是唯一可能的取值。 此时,所有满足条件的矩阵 $C$ 的表达式为: $$ C = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} + \begin{pmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \\ y_1 & y_2 & y_3 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ y_1 & y_2 & y_3 \end{pmatrix}, $$ 其中 $y_1,y_2,y_3$ 为任意常数。 验证:将 $C$ 代入 $ACA$,计算得 $$ ACA = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ y_1 & y_2 & y_3 \end{pmatrix} \quad \text{左乘 }A \text{ 右乘 }A $$ 由于 $A$ 的第三行全为零,且 $C$ 的第三行乘以 $A$ 后贡献为零,最终结果恰为 $B = \begin{pmatrix}1 & 0 & 0\\0 & 1 & 0\\0 & 0 & 0\end{pmatrix}$,满足方程。 因此,最终答案为:$a=1$,$b=2$,所有矩阵 $C$ 为 $\begin{pmatrix}1 & 0 & 0\\0 & 1 & 0\\y_1 & y_2 & y_3\end{pmatrix}$,其中 $y_1,y_2,y_3$ 为任意常数。
公式:C = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ y_1 & y_2 & y_3 \end{pmatrix}, \quad y_1,y_2,y_3 \in \mathbb{R}
提示:注意矩阵方程的通解由特解加齐次解构成,齐次解中的自由参数要全部写出。

📷 拍照上传批改

拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。