华南理工大学 2025年数学分析第11题
📝 题目
11、(13 分)设 $\displaystyle u=x+y, v=\frac{1}{x}+\frac{1}{y}, z=z(x, y)$ .若取 $\displaystyle u, v$ 为新的自变量,试着用新变量 $\displaystyle u, v$ 变换等式:$\displaystyle x^{2} \frac{\partial^{2} z}{\partial x^{2}} \approx\left(x^{2}+y^{2}\right) \frac{\partial^{2} z}{\partial x \partial y}+y^{2} \frac{\partial^{2} z}{\partial y^{2}}=0$ .
注:其中所有出现的二阶偏导数都连续.
💡 答案解析
暂无答案解析
📋 详细解题步骤
步骤 1/6
目标:明确新旧变量关系,计算一阶偏导
设 $u = x + y$, $v = \frac{1}{x} + \frac{1}{y}$,则 $z = z(x, y)$ 可视为 $z = z(u, v)$。由链式法则:
$$\frac{\partial z}{\partial x} = \frac{\partial z}{\partial u} \cdot \frac{\partial u}{\partial x} + \frac{\partial z}{\partial v} \cdot \frac{\partial v}{\partial x}$$
$$\frac{\partial z}{\partial y} = \frac{\partial z}{\partial u} \cdot \frac{\partial u}{\partial y} + \frac{\partial z}{\partial v} \cdot \frac{\partial v}{\partial y}$$
计算偏导:$\frac{\partial u}{\partial x} = 1$, $\frac{\partial u}{\partial y} = 1$, $\frac{\partial v}{\partial x} = -\frac{1}{x^2}$, $\frac{\partial v}{\partial y} = -\frac{1}{y^2}$。
因此:
$$z_x = z_u - \frac{1}{x^2} z_v, \quad z_y = z_u - \frac{1}{y^2} z_v$$
公式:$z_x = z_u - \frac{1}{x^2} z_v$, $z_y = z_u - \frac{1}{y^2} z_v$
提示:注意 $z_u$ 和 $z_v$ 仍是 $u, v$ 的函数,而 $u, v$ 依赖于 $x, y$,后续求二阶导时需继续使用链式法则。
步骤 2/6
目标:计算二阶偏导 $z_{xx}$
对 $z_x = z_u - \frac{1}{x^2} z_v$ 再对 $x$ 求偏导:
$$z_{xx} = \frac{\partial}{\partial x} z_u - \frac{\partial}{\partial x}\left(\frac{1}{x^2}\right) z_v - \frac{1}{x^2} \frac{\partial}{\partial x} z_v$$
其中 $\frac{\partial}{\partial x} z_u = z_{uu} \cdot 1 + z_{uv} \cdot \left(-\frac{1}{x^2}\right)$,$\frac{\partial}{\partial x} z_v = z_{vu} \cdot 1 + z_{vv} \cdot \left(-\frac{1}{x^2}\right)$,且 $\frac{\partial}{\partial x}\left(\frac{1}{x^2}\right) = -\frac{2}{x^3}$。
代入并整理(利用混合偏导连续,$z_{uv}=z_{vu}$):
$$z_{xx} = z_{uu} - \frac{2}{x^2} z_{uv} + \frac{1}{x^4} z_{vv} + \frac{2}{x^3} z_v$$
公式:$z_{xx} = z_{uu} - \frac{2}{x^2} z_{uv} + \frac{1}{x^4} z_{vv} + \frac{2}{x^3} z_v$
提示:注意对 $\frac{1}{x^2}$ 求导时符号和系数的处理,以及链式法则中 $z_u$ 和 $z_v$ 对 $x$ 的依赖。
步骤 3/6
目标:计算二阶偏导 $z_{yy}$
类似地,对 $z_y = z_u - \frac{1}{y^2} z_v$ 对 $y$ 求偏导:
$$z_{yy} = \frac{\partial}{\partial y} z_u - \frac{\partial}{\partial y}\left(\frac{1}{y^2}\right) z_v - \frac{1}{y^2} \frac{\partial}{\partial y} z_v$$
其中 $\frac{\partial}{\partial y} z_u = z_{uu} \cdot 1 + z_{uv} \cdot \left(-\frac{1}{y^2}\right)$,$\frac{\partial}{\partial y} z_v = z_{vu} \cdot 1 + z_{vv} \cdot \left(-\frac{1}{y^2}\right)$,$\frac{\partial}{\partial y}\left(\frac{1}{y^2}\right) = -\frac{2}{y^3}$。
代入整理得:
$$z_{yy} = z_{uu} - \frac{2}{y^2} z_{uv} + \frac{1}{y^4} z_{vv} + \frac{2}{y^3} z_v$$
公式:$z_{yy} = z_{uu} - \frac{2}{y^2} z_{uv} + \frac{1}{y^4} z_{vv} + \frac{2}{y^3} z_v$
提示:与 $z_{xx}$ 形式对称,只需将 $x$ 替换为 $y$。
步骤 4/6
目标:计算混合偏导 $z_{xy}$
对 $z_x = z_u - \frac{1}{x^2} z_v$ 对 $y$ 求偏导:
$$z_{xy} = \frac{\partial}{\partial y} z_u - \frac{1}{x^2} \frac{\partial}{\partial y} z_v$$
其中 $\frac{\partial}{\partial y} z_u = z_{uu} \cdot 1 + z_{uv} \cdot \left(-\frac{1}{y^2}\right)$,$\frac{\partial}{\partial y} z_v = z_{vu} \cdot 1 + z_{vv} \cdot \left(-\frac{1}{y^2}\right)$。
代入并整理:
$$z_{xy} = z_{uu} - \frac{1}{y^2} z_{uv} - \frac{1}{x^2} \left( z_{uv} - \frac{1}{y^2} z_{vv} \right) = z_{uu} - \left(\frac{1}{x^2} + \frac{1}{y^2}\right) z_{uv} + \frac{1}{x^2 y^2} z_{vv}$$
公式:$z_{xy} = z_{uu} - \left(\frac{1}{x^2} + \frac{1}{y^2}\right) z_{uv} + \frac{1}{x^2 y^2} z_{vv}$
提示:注意 $\frac{1}{x^2}$ 视为常数对 $y$ 求导,不要遗漏交叉项。
步骤 5/6
目标:代入原方程并合并同类项
原方程为:$x^2 z_{xx} - (x^2 + y^2) z_{xy} + y^2 z_{yy} = 0$。
分别计算各项:
$$x^2 z_{xx} = x^2 z_{uu} - 2 z_{uv} + \frac{1}{x^2} z_{vv} + \frac{2}{x} z_v$$
$$-(x^2+y^2) z_{xy} = -(x^2+y^2) z_{uu} + (x^2+y^2)\left(\frac{1}{x^2}+\frac{1}{y^2}\right) z_{uv} - \frac{x^2+y^2}{x^2 y^2} z_{vv}$$
$$y^2 z_{yy} = y^2 z_{uu} - 2 z_{uv} + \frac{1}{y^2} z_{vv} + \frac{2}{y} z_v$$
合并同类项:
- $z_{uu}$ 系数:$x^2 - (x^2+y^2) + y^2 = 0$,消去。
- $z_{uv}$ 系数:$-2 + (x^2+y^2)\left(\frac{1}{x^2}+\frac{1}{y^2}\right) - 2 = \frac{(x^2+y^2)^2}{x^2 y^2} - 4$。
- $z_{vv}$ 系数:$\frac{1}{x^2} - \frac{x^2+y^2}{x^2 y^2} + \frac{1}{y^2} = \frac{y^2 - (x^2+y^2) + x^2}{x^2 y^2} = 0$,消去。
- $z_v$ 系数:$\frac{2}{x} + \frac{2}{y} = 2\left(\frac{1}{x} + \frac{1}{y}\right) = 2v$。
因此方程化为:
$$\left[\frac{(x^2+y^2)^2}{x^2 y^2} - 4\right] z_{uv} + 2v z_v = 0$$
公式:$\left[\frac{(x^2+y^2)^2}{x^2 y^2} - 4\right] z_{uv} + 2v z_v = 0$
提示:合并时注意各项符号,$z_{uu}$ 和 $z_{vv}$ 项恰好消去,简化了方程。
步骤 6/6
目标:用新变量 $u, v$ 表示系数并化简
注意到 $u = x+y$,$v = \frac{1}{x} + \frac{1}{y} = \frac{x+y}{xy} = \frac{u}{xy}$,所以 $xy = \frac{u}{v}$。
计算 $x^2 + y^2 = (x+y)^2 - 2xy = u^2 - \frac{2u}{v}$。
则 $\frac{(x^2+y^2)^2}{x^2 y^2} = \frac{(u^2 - 2u/v)^2}{(u/v)^2} = \frac{u^2 (u - 2/v)^2}{u^2/v^2} = v^2 \left(u - \frac{2}{v}\right)^2 = (uv - 2)^2$。
因此系数化为:$(uv - 2)^2 - 4 = u^2 v^2 - 4uv + 4 - 4 = u^2 v^2 - 4uv = uv(uv - 4)$。
代入方程得:
$$uv(uv - 4) z_{uv} + 2v z_v = 0$$
两边除以 $v$(假设 $v \neq 0$):
$$u(uv - 4) z_{uv} + 2 z_v = 0$$
公式:$u(uv - 4) z_{uv} + 2 z_v = 0$
提示:利用 $u$ 和 $v$ 的关系简化 $x^2+y^2$ 和 $xy$,注意 $v \neq 0$ 的条件。
📷 拍照上传批改
拍照上传批改功能已预留入口,后续接入图片上传、OCR识别与AI批改。